مىشود .
ابن أثير « تَعرُّبُ بعدَ الْهِجْرَة » را اينچنين معنى مىكند :
هُوَ أنْ يَعودَ إلَى الْباديَةِ وَ يُقيمَ مَعَ الاعْرابِ بَعْدَ أنْ كانَ مُهاجِرًا . وَ كانَ مَنْ رَجَعَ بَعْدَ الْهِجْرَةِ إلَى مَوْضِعِهِ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ ، يَعُدّونَهُ كَالْمُرْتَدّ .
« تعرّبِ بعدَ الهجرة اين است كه : إنسان بعد از اينكه از بيابان به شهر هجرت نموده و در بلاد إسلام و بيضهء إسلام زندگى كرده است ، دو مرتبه به همان باديه مراجعت نموده و با همان أعراب زندگى نمايد . و هر كسى را كه بعد از هجرت بدون عذر ، بسوى موضع أوّل خود بر ميگشت به منزلهء شخص مرتدّ ميدانستند . »
يَعُدّونَهُ كَالْمُرْتَدّ ، يعنى همانگونه كه اگر كسى إسلام بياورد ، و بعد از إسلام برگردد مرتدّ است ، همينطور هم كسى كه مهاجرت كند و بعد از هجرت بسوى همان موطن اوّليّهء خودش باز گردد مرتدّ محسوب مىشود .
وَ مِنْهُ حَديثُ ابْنِ الاكْوَع . ايشان ميگويد : حديث ابن أكوع از همين قبيل است ؛ كه چون عثمان كشته شد ، ابن أكوع از مدينه حركت كرد و به ربذه رفت و در آنجا زندگى ميكرد تا اينكه روزى بر حَجّاج بن يوسف ثقفى در أيّام امارتش وارد شد ؛ حجّاج به او گفت : يا بْنَ الاكْوَعِ ! ارْتَدَدْتَ عَلَى عَقِبَيْكَ وَ تَعَرَّبْتَ !
« اى ابن أكوع تو مرتدّ شدى ! ارْتَدَدْتَ عَلَى عَقِبَيْكَ ؛ تو روى پاشنهء پاى خود به قهقرا برگشتى و مرتدّ شدى و تعرّب اختيار كردى ! »
وَ مِنْهُ حَديثُهُ الآخَرُ ، تَمَثَّلَ فى خُطْبَتِهِ : « مُهاجِرٌ لَيْسَ بِأَعْرابىٍّ » . جَعَلَ الْمُهاجِرَ ضِدَّ الاعْرابىِّ .
و از اين قبيل است تمثّل حجّاج در خطبهء خود كه ميگويد : « مُهاجِرٌ لَيْسَ بِأَعْرابىٍّ » . چون در اين حديث ، مهاجر را در مقابل أعرابىّ شمرده است . » پس هر كس كه مهاجر نيست ، حتماً عنوان أعرابىّ بر او صادق مىباشد . وَ الاعْرابُ ساكِنوا الْباديَةِ مِنَ الْعَرَبِ الَّذينَ لا يُقيمونَ فى الامْصارِ ؛
ولايت فقيه در حكومت اسلام (فارسى) — صفحة 134
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٣٤