دار الكفر مسلمان بشود بر او واجب است كه به دار الإسلام هجرت كند ؛ بنابراين ، حكم هجرت هميشه باقى است .
سپس ميفرمايد : وَ كانَ الْحَسَنُ يَمْنَعُ أنْ يَتَزَوَّجَ الْمُهاجِرُ إلَى أعْرَابيَّهء . وَ رُوِىَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطّابِ أنَّهُ قالَ : لا تَنْكِحوا أهْلَ مَكَّةَ فَإنَّهُمْ أعْرابٌ . « 1 »
« و حسن منع ميكرده است از اينكه شخص مهاجر ، با زن أعرابيّه ( زن عربى بدوىّ كه هجرت نكرده است ) ازدواج كند ، و گفته است : ازدواجش جائز نيست . و از عمر بن خطّاب هم روايت شده كه گفته است : با أهل مكّه ازدواج نكنيد ! چون كه آنها أعراب هستند ، و هجرت نكردهاند . »
مطلب تا اينجا از « مجمع البيان » نقل شد .
حضرت استاذنا الاعظم آية الله طباطبائى قدَّس اللهُ سرَّه در تفسير خود در ذيل آيه ميفرمايد :
وَ قَدْ جَعَلَ اللَهُ بَيْنَهُمْ وَلايَةً بِقَوْلِهِ :
« أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
. و ولايت ، أعمّ است از ولايت ميراث و ولايت نصرت و ولايت أمن - در مقابل كلام « مجمع البيان » كه فرمود : بعضى گفتهاند مراد از ولايت تعاون است ؛ و بعضى گفتهاند نصرت است ؛ و بعضى گفتهاند توارث است ؛ و بعضى گفتهاند مقصود أمن است - ايشان ميفرمايند : وجهى ندارد كه ما ولايت را به يكى از اينها اختصاص بدهيم ؛ بلكه ولايت أعمّ است ؛
ما لَكُمْ مِنْ وَلايَتِهِمْ مِنْ شَيْءٍ
و عموم
أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ
، تمام اين أقسام را ميگيرد .
فَمَنْ ءَامَنَ مِنْهُمْ كافِرًا ، كانَ نافِذًا عِنْدَ الْجَميع .
« هر كسى از مسلمانان كافرى را در أمان خود در بياورد ، نافذ است نزد جميع مسلمين . » پس همهء مسلمانها بايد أمان او را محترم بشمرند .
فَالْبَعْضُ مِنَ الْجَميعِ وَلىُّ الْبَعْضِ مِنَ الْجَميعِ ؛ كَالْمُهاجِرِ هُوَ وَلىُّ كُلِّ
هامش
نيمهء أوّل قرن ششم بوده و تا اين زمان ( 1410 هجريّهء قمريّه ) نُه قرن ميگذرد .
( 1 ) « مجمع البيان » طبع صيدا ، ج 2 ، ص 562