بگيرند .
و بعد شيخ طبرسى ميفرمايد : اختلاف كردهاند در اينكه آيا هجرت در زمان ما صحيح است يا نه ؟ يعضى گفتهاند : هجرت در اين زمان صحيح نيست ؛ زيرا كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم فرموده است : لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ . « بعد از فتح مكّه هجرت نيست . »
چون قبل از فتح ، مكّه دار الشّرك و مدينه دار الإسلام و بيضهء إسلام بود ؛ و لازم بود همهء أفراد بسوى مدينه هجرت كنند . ولى بعد از اينكه مكّه فتح شد و آنجا هم دار الإسلام گرديد ، و به دنبال آن طائف و همچنين تمامى شهرهاى عربستان فتح گرديدند و همه دار الإسلام شدند ، ديگر لزوم هجرت به مدينه برداشته شد . بنابراين ، حكم وجوب هجرت تا قبل از فتح مكّه بود ؛ و بعد از فتح مكّه ديگر معنى ندارد كه إنسان از يك جاى مملكت إسلامى به مكانى ديگر از همانجا هجرت نمايد .
بقاء لزوم هجرت به دار الإسلام تا روز قيامت
بلى ، هجرت از دار الكفر و دار الشّرك بسوى دار الإسلام واجب است ؛ و با فتح مكّه اين عنوان برداشته شد .
وَ لِانَّ الْهِجْرَةَ ، الانْتِقالُ مِنْ دارِ الْكُفْرِ إلَى دارِ الإسْلامِ . وَ لَيْسَ يَقَعُ مِثْلُ هَذا فى هَذا الزَّمانِ لِاتِّساعِ بِلادِ الإسْلام ؛ إلّا أنْ يَكونَ نادِرًا لا يُعْتَدُّ بِه .
مگر اينكه در موردى نادر ، در بعضى از بلاد كفر مسلمانى وجود داشته باشد ، يا اينكه تازه مسلمان شده باشد ، بر او واجب است كه بگوئيم : رجوع به دار الإسلام كند ؛ و إلّا با وجود اين اتّساع در بلاد إسلام كه هر جا مسلمان هست ، آنجا پرچم إسلام هست ؛ در اين صورت ديگر هجرت معنى ندارد .
وَ قيلَ : إنَّ هِجْرَةَ الاعْرابِ إلَى الامْصارِ باقِيَةٌ إلَى يَوْمِ الْقِيَمَة .
« بعضى گفتهاند : گرچه آن هجرت أساسى بسوى بيضهء إسلام بواسطهء فتح مكّه از بين رفته است ، و ليكن هجرت أعراب بيابانى بسوى شهرها تا روز قيامت به قوّت خود باقيست . » چون همين كه رسول خدا هجرت را بر آنان