شد - به مسلمين بياموزند . همين كه اين أفراد نيز همانند سائر مسلمين آماده حركت شدند ، آيه نازل شد و آنانرا أمر به ماندن در مدينه و تعليم قرآن و أحكام و سنّت پيغمبر نمود .
وَ ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ .
« 1 »
« نبايد همهء مؤمنين كوچ كنند . چرا از هر طائفهاى يك گروه خاصّى از شهرها و بلاد مختلف حركت نمىكنند و به جانب مدينه كوچ نمىكنند ، تا اينكه به قرآن و مسائل شرعى خود آشنا بشوند و هنگام بازگشت به شهرهاى خود ، قوم خود را به تعاليم إسلام و قرآن و عقائد صحيحه دعوت كنند ، و آنها را از عواقب أعمال وخيمة خود بترسانند » ؟
دلالت آيه « نَفْر » با سنّت نبوىّ ، بر معافيّت طلّاب از حضور در جبهه جنگ
از آيه :
ما كانَ الْمُؤْمِنُونَ لِيَنْفِرُوا كَافَّةً
، استفاده مىشود كه أوّلًا : طلّاب علوم دينيّه كه مشغول تحصيل هستند حتّى در بسيجهاى عمومى كه عموميّت شديد هم دارد ، از خدمت به نظام وظيفه و حضور در جبهه و كشته شدن معفوّ ميباشند . نبايد طلّاب كشته شوند . بلى ، بردن آنان به جبهه جهت تبليغ و إرشاد و ترويج دين و بيان مسائل و أحكام شرعى و رسيدگى به اين امور إشكالى ندارد ؛ و ليكن بايد در سنگر محفوظ باشند . بايد خوب درس بخوانند و قرآن و مسائل و أحكام را خوب فرا بگيرند . زيرا كه اگر اينها از بين بروند ، إسلام از بين مىرود . إسلام قائم به همين قرآن است ؛ و اگر پاسداران و حافظين قرآن و سنّت كشته شوند ، أصل قرآن و سنّت بكلّى از بين مىرود .
لذا با اينكه در اين جنگ مهمّى كه حتّى وقتى سه نفر از شركت كردن در آن مضايقه نمودند ، آن آيات شديده نازل شد و پيغمبر و مسلمين ، آنها را به خود راه ندادند تا اينكه توبه نمودند ، معلّمين قرآن و أحكام استثناء شدند و پيغمبر در حقّ آنان فرمود : اينها بايد در مدينه بمانند و به مردم تعليم قرآن كنند .
هامش
( 1 ) آيه 122 ، از سوره 9 : التّوبة