پشّههائى كه در فضا پراكندهاند ، و با صداى هر بانگ زنندهاى از جاى خود بجنبند ، و به دنبال آن روند ، و در مسير هر بادى حركت ميكنند ، زيرا از نور علم روشنى نگرفته و به پايهاى استوار پناه نبردهاند .
اى كميل ! علم بهتر از مال است . علم تو را نگه داشته و تو بايد مال را نگهدار باشى . مال با انفاق كم شود ، و علم با انفاق نموّ كند . و آنچه كه در اثر مال بدست آمده با از دست دادن آن نيز از دست خواهد رفت .
اى كميل ! علم ، مرامى است پسنديده كه مردم از آن اطاعت مىكنند ، بوسيله آن انسان در زندگى كسب اطاعت كرده ، و پس از مرگ نام نيكى بدست مىآورد . علم حاكم و مال محكوم عليه است .
اى كميل ! ثروتمندان در زندگى خود در هلاكتاند . و علماء تا جهان باقى است ، بقاء دارند . پيكرشان در زير خاك پنهان ولى آثارشان در دلها موجود است .
سپس آهى كشيد ( اشاره به سينه خود نمود ) و ادامه داد : در اينجا علم بى حدّ انباشته شده ، اى كاش مىتوانستم كسى را كه شايستگى تحمّل و آموزش آن را داشته باشد بيابم .
بلى كسانى را مىيابم كه يا مورد اعتماد نبوده و دين را وسيله راحتى در دنيا قرار دادهاند ، و به نعمتهاى الهى بر بندگان خدا فخر مىفروشند ، و با حجّتهاى الهى بر اولياى او بزرگى ميكنند .
يا اينكه مطيع حاملان حقّاند ، ولى خود بصيرتى ندارند ، و با كمترين شبههاى در آنها شكّ ايجاد مىشود ، كه نه اين و نه آن قابليّت تحمّل علوم را ندارند .
يا در لذائذ فرو رفته و به راحتى لجام خود را به دست شهوت سپردهاند ، و يا سرگرم جمع و اندوختن ثروت ناچيز دنيا هستند ، و اين دو دسته در هيچ امرى رعايت اين را نمىنمايند .
شبيهترين چيزها به اينان ، چهار پايان چرندهاند . و اينچنين است كه علم
رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٥٥