تذييل هفتم بر مكتوب هفتم حضرت شيخ رضوان الله عليه
بسم الله الرّحمن الرّحيم
و صلّى الله على محمّد و آله الطّاهرين
و لعنة الله على أعدائهم أجمعين من الآن إلى يوم الدّين
مباحثات در توحيد وجود و صرافت و بساطت آن من جميع الوجوه ، در ميان اين دو عالِم بزرگوار ، به طول أنجاميد . نه شيخ مىخواهد از أصالتى را كه براى موجودات متعيّنه قائل است ، دست بردارد ؛ و نه سيّد مىخواهد از وحدت حقّهء حقيقيّهء ذات أقدس حقّ متعال صرف نظر نمايد ؛ و به گونهاى آن وجود را محدود بنمايد ؛ - گرچه به حدود عدميّه و نواقص باشد كه مرجعشان به سلب سلب است - .
در اين مكتوب مىبينيم كه : مرحوم شيخ ، بدون ارائهء مطلب تازهاى باز مطالب مورد بحث را تكرار و إعاده نموده است . فلهذا سيّد هم در پاسخ اين مكتوب صريحاً إعلام به قصور إدراك وى از اين معانى راقيه مىنمايد ، و محترمانه به مطلب خاتمه مىدهد .
البته معلوم است كه : مبناى اين مباحثات در اوّل وَهْلَه راجع به عينيّت صفات ذات حقّ تعالى ، و زائد بودن صفات بوده است ؛ و رفته رفته مطلب در ضمن اين بحوث گسترش يافته ؛ و به وحدت حقّهء حقيقيّهء الهيّه كه وحدت بالصّرافَه است ، و تمام موجودات در آن فانى و محو هستند ، و يا به عدم اين گونه وحدت كه مستلزم أصالتى براى موجودات إمكانيّه در وجود مىباشد ، منتهى گرديده است .
و ما به حول و قوّهء خداى تعالى در اين جا به طور فشرده و مختصر بحث كوتاهى