معبر مطيعان و جهنّم معبر عاصيان نخواهد بود .
بهشت و دوزخ هر كدام تجسّم اعمال نيك و زشت است ، كه نفس اعمال در دنيا معبر بوده است ، و ليكن چون تجسّم ملكوتى آنها بعد از فناء و وصول بوده و در عالم بقاء مىباشد ، ديگر معبر بودن معنى ندارد ، زيرا معبر در راه وصول است نه پس از وصول ؛ و بنابراين حتماً بايد منزلگاه و مقرّ اصلى بوده باشند .
و ثانياً : گفتار قرآن كريم :
فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ
فقط دربارهء مقرّ و مقصد متّقيان و پرهيزگاران است ، زيرا كه قبلًا فرموده است :
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ
. « پرهيزگاران در بهشتهائى و نهرهائى از آب روان هستند . »
و مقرّ و مقصد همهء فرق و طوائف چنين نيست ؛ بعضى همچون نفس مطمئنّه ، در عباد خدا و در بهشت خاصّ او هستند ، و بعضى همچون مقرّبون در بهشتهاى نعيم هستند ، و بعضى عِنْدَ رَءوفٍ رَحيمٍ ، و بعضى عِنْدَ سَلَامٍ مُؤْمِنٍ مىباشند . و خلاصه هر يك از بهشتيان تحت اسم خاصّى واقعند .
و امّا دوزخيان تحت اسماء قَهّار ، و جبّار ، و ذو الكِبرياء و شديد العقاب ، و خير الماكرين ، و منتقم ، و شديد البطش و غيرها مىباشند ؛ و هر يك از آنها تحت اسم خاصّى قرار دارند .
و ثالثاً : موجوداتِ حقير و ضعيف اين عالم ، و گنهكاران و بَدان و شَروران ، همه از روى حكمت بالغه و مصلحت تامّهء حقّ آفريده شدهاند ، و گرنه اصل آفرينش آنها غلط بود ؛ و مىدانيم كه غلط و