الْعَذابَ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَزِيزاً حَكِيماً
. « 1 »
« و شعله و لَهَب جهنّم براى آنان كافى است . آنان كه به آيات ما كافر شدند ، ما به زودى آنها را در آتش خواهيم انداخت بطورى كه هر وقت پوستهايشان بپزد و ريخته شود ، ما به جاى آن ، پوستهاى تازهء ديگرى مىرويانيم و آن پوستها را تبديل به پوستهاى جديدى مىنمائيم تا اينكه مزهء عذاب را خوب بچشند . و حقّاً خداوند ، عزيز و مستقلّ و استوار و ثابت ، و همچنين حكيم و محكم و مستحكم و برقرار است . »
بقاء و تناوب عذابهاى مختلف ، مربوط به معصيتهاى نفس است
اينها و بسيارى از آيات ديگر قرآن كريم كه بر همين منوال است ، همگى دلالت دارند بر اينكه نفس ناطقهء انسان پيوسته باقى است ، و پيوسته طَوراً بعدَ طورٍ ، و حالًا بعد حالٍ عذابهاى مختلف را به انواع مختلف مىچشد ؛ همانطور كه در دنيا نفسش زنده و باقى بود ، و اين حالات مختلفه از معصيت متناوباً و يكى پس از ديگرى براى او حاصل مىشد .
جهنّم ، الآن موجود است
عجيب است اين آيه مباركه ، كه در دو جاى از قرآن وارد شده است :
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ
. « 2 »
« و بدرستى كه جهنّم محيط بر كافران است . »
هامش
( 1 ) ذيل آيه 55 و آيه 56 ، از سورهء 4 : النّسآء
( 2 ) ذيل آيه 49 ، از سورهء 9 : التّوبة ؛ و قسمتى از آيه 54 ، از سورهء 29 : العنكبوت