بر صحّت آن متّفق شدهاند ؛ و آن را مسلم از أبى بكر بن أبى شيبة ، و علىّ بن حَجَر از اسماعيل بن عليّه ، از أيّوب ، از عبد الله بن أبى مليكه تخريج كرده است كه رسول خدا فرموده است : مَن نُوقِشَ فى الْحِسَابَ يَهْلِكْ . و مناقشه در حساب عبارت است از دقّت كارىهائى را كه انسان در حساب به عمل مىآورد بطورى كه هيچ چيز را صرف نظر ننمايد ؛ و باقى نگذارد ؛ گفته مىشود : انْتَقَشْتُ مِنْهُ حَقّى أجْمَعَ « حقّ خود را تماماً از او گرفتم » و از اين قرار است نَقْشُ الشَّوْكِ مِنَ الرِّجْل « خار را از پاى در آوردن » . تا اينجا كلام شارح سنّت پايان يافت .
و پس از آن مجلسىّ نيز فرمايد : مسلم در « صحيح » خود از پيامبر أكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم روايت كرده است كه آن حضرت فرموده است : مَنْ نُوقِشَ فى الْحِسَابَ يَوْمَ الْقِيَمَةِ عُذِّب . « هر كس در حساب او در روز بازپسين دقّت كارى به عمل آيد ، مورد عذاب واقع مىشود » .
بعضى از شارحين « صحيح مسلم » گفتهاند : قاضى گفته است : عُذِّبَ ( عذاب مىشود ) دو معنى دارد :
اوّل آنكه : خود مناقشه و دقّت كارى در محاسبه ، و عرض گناهان و متوقّف كردن انسان را براى حساب ، عذاب است چون در آن ، نحوه اى از توبيخ وجود دارد .
دوّم آنكه : مناقشه در حساب بالاخره انسان را به آتش دوزخ خواهد كشيد ، و منجرّ به عذاب خواهد شد .
و مؤيّد اين مطلب آنست كه در روايت ديگرى بجاى لفظ عُذِّب لفظ هَلَك وارد شده است .
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 236
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٣٦