فرمود : معناى سوء حساب آنست كه سيّئآت آنان را حساب كنند و حسنات آنان را حساب نكنند . و اينست حقيقت استِقصاء يعنى در حساب به نهايت رساندن ؛ و تا آخرين چيز جزئى را به نظر آوردن .
سوّم از هِشام بن سالم از حضرت صادق عليه السّلام در قول خداى تعالى :
وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ
: قَالَ : الإسْتِقْصَآءُ وَ الْمُدَآقَّةُ . وَ قَالَ : يُحْسَبُ عَلَيْهِمُ السَّيِّئَاتِ وَ لَا يُحْسَبُ لَهُمُ الْحَسَنَاتُ . « 1 »
حضرت فرمودند : معناى بدى حساب ، دقّت كارى به عمل آوردن و به نهايت رساندن در حساب است : حضرت فرمودند : زشتىهاى آنان را به حساب آورند ، و نيكىها را به حساب نياورند .
چهارم از حمّاد بن عثمان از حضرت صادق عليه السّلام :
أَنَّهُ قَالَ لِرَجُلٍ : يَا فُلَانُ ! مَا لَكَ وَ لِاخِيكَ ؟ ! قَالَ : جُعِلْتُ فِدَاكَ ! كَانَ لِى عَلَيْهِ حَقٌّ ، فَاسْتَقْصَيْتُ مِنْهُ حَقِّى !
قَالَ : أَبُو عَبْدِ اللهِ عَلَيْهِ السَّلامُ : أَخْبِرْنِى عَنْ قَوْلِ اللهِ :
وَ يَخافُونَ سُوءَ الْحِسابِ
! أَ تَرَاهُمْ خَافُوا أَنْ يَجُورَ عَلَيْهِمْ أَوْ يَظْلِمَهُمْ ؟ ! لَا وَ اللهِ ؛ الإسْتِقْصَآءُ وَ الْمُدَآقَّةُ . « 2 »
« حضرت به مردى گفتند : اى فلان ! چه شده است كه با برادرت چنين رفتار ميكنى ؟ !
عرض كرد : فدايت شوم ! من براى خودم حقّى بر عهدهء او دارم ، و من در گرفتن حقّ خود استقصاء كردم ؛ و تا آخرين جزء را به
هامش
( 1 ) « تفسير عيّاشى » ج 2 ، ص 210
( 2 ) « تفسير عيّاشى » ج 2 ، ص 210