ارتباط دقيق است ، تا حدّى كه ميتوان گفت حقيقت رزق و حساب يك چيز است و به دو اعتبار به آن رزق و حساب گويند .
حساب خلائق براى خدا آسان است
با ذكر اين مطالب خوب روشن مىشود كه معناى اينكه خداوند سريع الحساب است چيست .
چون تمام امور و از جملهء آنها اعمال انسان از حساب انفكاك و جدائى ندارد ؛ و به مجرّد تحقّق آن امور در خارج آثارشان بر آنها مترتّب ميگردد ، بدون ذرّه اى از انفكاك ؛ پس حساب ملازم و مقارن و به دنبال عمل است بدون ذرّه اى از انفكاك .
در قرآن كريم است :
وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ .
« 1 »
« و تنها خداوند حكم مىنمايد و بس ؛ و كسى در عالم وجود نيست كه حكم او را تعقيب كند و ردّ نمايد ؛ و او سريع الحساب است » .
و نيز فرمايد :
أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ .
« 2 »
« آگاه باشيد كه : حكم فقطّ اختصاص به خدا دارد ؛ و او از همهء حسابگران با سرعت بيشتر حساب ميكشد » .
زيرا با وجود اينكه حكم اختصاص به ذات حضرت حقّ داشته باشد ، و در جهان هيچ حكمى نباشد كه با حكم او ضدّيّت داشته باشد و امر خدا و حكم او را به نحوى از انحاء ، تعويق و تضعيف ، و ابطال كند ، و از كار بيندازد ؛ ديگر براى حكم خدا تعويق و كُندى و تأخير معنى ندارد ، و سختى و صعوبت و آسانى و مشكلى براى ذات اقدس او
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 41 ، از سورهء 13 : الرّعد
( 2 ) قسمتى از آيه 62 ، از سورهء 6 : الانعام