در موضوعات مختلف كه انسان ميخواهد شهادت بدهد بايد به متن آن موضوع وارد باشد ؛ مثلًا اگر انسان بخواهد نزد قاضى شهادت دهد كه من زيد را در فلان ساعت در فلان جا ديدهام ؛ بايد حتماً زيد را در فلان ساعت در فلان جا ديده باشد همين قدر كه برود و در آن محلّ و آن زمان زيد را ببيند كه آنجاست و همين كه او را ديد ؛ ديدن او تحمّل است چون علم و اطّلاع پيدا كرده است و بعد مىآيد نزد قاضى و شهادت ميدهد كه من ديدم چون مورد شهادت ديدن است .
يك وقت انسان ميخواهد شهادت دهد كه من زيد را ديدم كه نماز ميخواند در اينجا يك قيد به اصل ديدن اضافه مىشود پس بايد تحمّل شهادت كند به همين صورت ، يعنى بايد برود زيد را ببيند كه نماز ميخواند و بعداً بيايد و گواهى دهد ؛ اگر زيد را بطور عادى يعنى در حال غير نماز ديده باشد نمىتواند بيايد و شهادت بدهد كه من زيد را ديدم كه نماز ميخواند .
و اگر انسان بخواهد شهادت بدهد كه من زيد را در حال نماز ديدم كه با آداب مستحبّه اقامه نماز ميكرد ، مثلًا سجّاده انداخته بود و انگشترى عقيق در دست راست داشت چشمانش در حال قيام به موضع سجده بود و عِمامه بر سر بسته بود و غيرها و بخواهد نزد قاضى شهادت بر اين امور بدهد ، بايد برود و زيد را در حال نماز با تمام اين خصوصيّات ببيند و به هر يك از خصوصيّاتى كه ديده از عطر زدن و انگشترى و غيرها ميتواند شهادت دهد ؛ و اگر هر يك از خصوصيات را نبيند ، نمى تواند بر آن گواهى دهد .
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 92
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٩٢