به آن حكمى كه نتيجهء همان اعمالى است كه انجام داده است ؛ و سپس به دنبال آن انسان را مورد جزا و پاداش متناسب با آن حكم قرار ميدهند .
شهادت به معناى حضور است و دو مرحله دارد
شهادت به معناى حضور است ؛ شهيد و شاهد يك معنى دارد . و شهيد در معركهء جنگ را كه شهيد ميگويند چون حضور پيدا كرده ، و هنگامى كه از دنيا رفته است در محضر حضرت حقّ زنده و پاينده حاضر شده است و يا اينكه به معناى اسم مفعول باشد ، چون قتيل به معناى مقتول ؛ يعنى ملائكه و فرشتگان در موت او حضور پيدا كردهاند و او مشهود و حاضر شده در برابر صفوف ملائكه رحمت قرار گرفته است ؛ اين معناى شهادت است .
شرايط تحمل شهادت براى اداء آن
عالِمَ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ
« 1 » « يعنى خداوندى كه به پنهان و حضور اطّلاع دارد ؛ » به غيب و آشكارا عالم است ؛ و شهادت را شهادت گويند چون شخص شاهد حضور پيدا مىكند و تحمّل شهادت مىكند ، لذا به شخص شاهد شهيد ميگويند ؛ و شهادت دو مرحله دارد : مرحله تحمّل ، و مرحلهء اداء ؛ مثلًا اگر انسانى بخواهد در موضوعى گواهى دهد اوّل بايد برود و آن موضوع را ببيند و خصوصيّاتش را كه در مورد گواهى لازم است بالعيان ادراك كند و مشاهده نمايد ؛ و پس از آن بيايد نزد قاضى شهادت دهد ؛ آن رفتن و ديدن و اطّلاع پيدا كردن بر آن قضيّه را ميگويند : تحمّل شهادت ، و سپس كه نزد قاضى آن را بازگو مىكند ميگويند : اداء شهادت .
هامش
( 1 ) . قسمتى از آيه 46 ، از سورهء 39 : الزّمر