و سپس جزاى مؤمنين و عاملين به اعمال صالحه را بر اين امر مترتّب مىكند يعنى چون خدا علم دارد و علم او كتاب تكوين است بنابراين طبق اين كتاب مبين پاداش نيكو به مؤمنان ميدهد ؛ و بنابراين به خوبى به دست مىآيد كه موجودات خارجى داراى علم و شعورند ؛ و شهادت و گواهى و ميدهند كه از روى آن خداوند مؤمنان را به اجر جزيل مغفرت و رزق كريم مأجور ميدارد ؛ و از جمله موجودات زمان و مكان است .
زمان و مكان بيدارند و أعمال را در خود گرفته ثبت و ضبط ميكنند ؛ حتّى لحظات انسان را ، چشم بر هم نهادن و مژگان زدن را ، و حتّى تفكّر انسان و تعقّل او را در خود گرفته و تحمّل ميكنند ؛ و سپس ادا مىنمايند ؛ امروز ميگيرند فردا ميدهند ؛ امروز گيرنده و فردا پس دهنده هستند ؛ امروز روز لفّ است ؛ و فردا روز نشر ، اعمال يكى پس از ديگرى در اتّصال زمان پيدا مىشود و انسان روى اين خطّ تدريجى متّصل زمانى مرتّباً به جلو ميرود ، و اعمال را يكى پس از ديگرى پشت سر ميگذارد ؛ و در پندار خود چنين ترسيم مىكند كه از بين رفته است ، ليكن چنين نيست ؛ چيزى كه موجود شد معدوم نميشود .
همه به جاى خود محفوظ است ، فردا نوار را باز ميكنند چرخ زمان حقائق را ميخواند ، و مكان حقائق را بروز ميدهند ؛ و انسان خودش را با تمام اعمال و خصوصيّات و كيفيّات مشاهده مىكند .
يعنى اين صحنه مسجدى كه ما در آن هستيم ، با تمام اين خصوصيّات و اين معنى گردش و گذشت كه خيال ميكنيم كه اين ساعت سپرى
معاد شناسى (فارسى) — صفحة 232
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٣٢