« ما ايشان را آفريديم و بنيان وجودى و كيان آنها را استوار نموديم ، و زمانى كه بخواهيم مثلهاى آنان را البتّه تبديل مىنمائيم . »
در اين آيات أمثال عبارتست از يك بدن عنصرى مادّى ديگرى كه خداوند مىآفريند و مورد سؤال قرار ميدهد .
ردّ استدلال متكلّمين بر حشر مثل بدن عنصرى
اين پاسخ متكلّمين نيز تمام نيست ؛ زيرا اوّلًا ، اين آيات قرآنيّه در ردّ منكرين حشر آمده است و آنان منكر خلقت اين بدنها بودهاند ، نه مثل آنها ؛ و قرآن براى دفع آنان ميفرمايد كه خلقت أمثال آنان براى خداوند سخت و مشكل نيست :
أَ وَ لَيْسَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ بِقادِرٍ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ
. « 1 »
« آيا آن كسى كه آسمانها و زمين را آفريده است چنين توانائى را ندارد كه أمثال آنان را بيافريند ؟ »
اگر مراد از مثل و أمثال خود انسان نباشد ، حجّت بر منكرين حشر تمام نيست ؛ زنده كردن اين بدن مرده تعجّب دارد ، ولى ايجاد مثل نمودن و روح را به بدن ديگرى معلّق نمودن مورد تعجّب نيست .
قرآن ميگويد اين بدن زنده مىشود :
مِنْها خَلَقْناكُمْ وَ فِيها نُعِيدُكُمْ وَ مِنْها نُخْرِجُكُمْ تارَةً أُخْرى
. « 2 »
« از زمين شما را آفريديم و در زمين برميگردانيم و براى مرتبهء
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 81 ، از سورهء 36 : يس
( 2 ) آيه 55 ، از سورهء 20 : طه