زمين را بيافريد و در خلقت آنها عاجز و خسته نشد ، قدرت دارد كه مردگان را زنده كند . »
و در آيه قرآن مثل به معناى خود نيز آمده است :
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
« 1 » ؛ يعنى ليس كنفسه شىء . « مانند خود خداوند چيزى نيست » ، نه اينكه مانند مثل خداوند چيزى نيست .
مرحوم صدر المتألّهين دربارهء جوابى كه متكلّمين براى دفع شبههء آكل و مأكول دادهاند به حشر اجزاء اصليّه و عدم حشر اجزاء فضليّه ، فرموده است كه : اين پاسخها آنقدر ركيك و سست است كه بهتر است ما از ذكر آنها و جواب و ردّ آنها خوددارى كنيم . « 2 »
كلام حكيم سبزوارى در ضعف پاسخهاى متكلّمين
و مرحوم حكيم سبزوارى فرموده است : وَ فيهِ ما لا يَخْفَى عَلَى اولى النُّهَى . « 3 »
« بر صاحبان خرد پوشيده نيست ضعف پاسخهائى را كه متكلّمين دادهاند . »
و در حاشيه براى توضيح اين گفتار فرموده است :
« امّا اوّلًا ، بخاطر اينكه كلام متكلّمين مبتنى است بر آنكه شيئيّت شىء به مادّهء آن است نه به صورت آن ، و اين گفتار جدّاً سخيف است ؛ زيرا كه لازمهاش آنست كه منى انسان باشد ، و بيضه ( تخم پرنده ) پرنده باشد ، و هستهء خرما نخل و درختِ خرما باشد ، و
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 11 ، از سورهء 42 : الشّورى
( 2 ) « أسفار » طبع حروفى ، ج 9 ، ص 200
( 3 ) « شرح منظومه » سبزوارى ، طبع ناصرى ، ص 341