بستند . »
و در اقامت روى زمين دلبستگى پيدا نمودند و تكيه زدند ؛ همچنان كه خداوند تعالى ميفرمايد :
وَ لكِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَى الْأَرْضِ وَ اتَّبَعَ هَواهُ .
« 1 »
« و ليكن او در اقامت در روى زمين دل بست و اعتماد نمود ، و از هواى نفسانى خود پيروى كرد » .
علل انكار معاد اخروى و عالم تجرّد
و ما بسيارى از كسانى را كه خود را به علم نسبت ميدهند و به شريعت منتسب ميدانند ديدهايم كه چون ذكرى از عالم تجرّد به ميان آيد ، از اثبات آن روى درهم مىكشند و دلهايشان از ذكر عقل و نفس و روح و مدح آن عالم و مذمّت عالم اجساد و شهوات محسوسهاش و كهنگى و خرابى و انقطاعش ، مشمئز و ناراحت ميگردد .
و اكثريّت از آنان چنين مىپندارند كه : عالم آخرت به عين عالم دنيا ، و نعمتهايش مثل نعمتهاى دنياست با اين تفاوت كه در آنجا بيشتر و باقىتر و دوامش زيادتر است . و بدين سبب رغبت به آخرت پيدا نمودهاند و طاعتها را براى وصول به آخرت و بجاى آوردن شهوات شكم و فرج انجام ميدهند .
و بدين واسطه و علّتى كه ما بيان كرديم در آيات قرآن عظيم ، ذكر آيات دالّهء بر نشأهء آخرت و عالم بعث و قيام انسان مكرّراً به ميان آمده است ، تا انسان از خواب جهالت و بيهوشى غفلت بيدار شود و
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 176 ، از سورهء 7 : الاعراف