آيه مباركهء
وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها
. « 1 »
« و زمين به نور پروردگارش درخشان و روشن مىشود » و رواياتى كه دلالت دارد بر آنكه جسم عالم آخرت از اين اجسام لطيفتر است و در قيامت مردم دفع كثافات و قاذورات ندارند و هر چه ميخورند و مىآشامند جزء بدن مىشود ، و در آن نشأه ، بهشتيها به صورت جوان شاداب بدون نقص عضو ، چون كرى و كورى و چلاقى ، با صورتهاى دلفريب و زيبا ، و جهنّميان به صورتهاى زشت و منكر و نابينا محشور ميگردند ؛ همه و همه به خوبى دلالت دارد بر آنكه جسم آن عالم چون مادّه و طبيعتِ كثيف اين عالم نيست ؛ بلكه جسم لطيف است ، كه بر اثر تجلّى نفس و ظهور آن در عالم صورت پديدار مىشود . و ما بِحَول اللهِ و قوّته بطريقى معاد جسمانى را با همين بدن عنصرى و هيكل مادّى و طبيعى تصوير كردهايم ، كه إن شاء الله تعالى در مبحث بعد بيان خواهد شد .
پاسخهاى متكلّمين از اشكالات وارده بر معاد جسمانى مخدوش و غير قابل قبول است
امّا آنچه متكلّمين از اشكالات وارده بر معاد جسمانى پاسخ گفتهاند ، جملگى مخدوش و غير قابل قبول است .
سابقاً ذكر شد كه يكى از اشكالاتى كه بر معاد جسمانى مىكنند شبههء آكل و مأكول است . و ما به حمد الله و المنّة از اين شبهه جواب داديم ، و چنين روشن شد كه اين شبهه از اصل صحيح نيست ؛ و با توجّه به حقيقت اشياء ، كه شيئيّت آنها به صورت آنهاست نه به مادّهء آنها ، در واقع شبهه نيست ، بلكه يك نوع مغالطه است
هامش
( 1 ) . صدر آيه 69 ، از سورهء 39 : الزّمر