نمىشمارند ، و در قرآن صريح نفرمود اصحاب كهف در چه عهد بودند ؛ پس بعيد نيست كه اصل قضيّه همان باشد كه پيش از حضرت مسيح اتّفاق افتاد . و تفاصيل ديگر كه در قرآن نيست ، اقتباس از مسيحيانى است كه به اصحاب كهف معتقد بودند ؛ مگر چيزى از معصوم ثابت شود . « 1 » »
آيا اصحاب كهف پس از بيدارى مردند يا باز به خواب رفتند ؟
6 - آيا اصحاب كهف بعد از بيدار شدن باز به خواب رفتند يا مردند ؟
روايات وارده از رسول الله و اهل بيت در اين باره متفاوت است . بعضى دلالت دارد بر آنكه دوباره به خواب رفتند و تا حال زندهاند ، و بعضى ديگر دلالت دارد بر آنكه پس از بيدار شدن و اطّلاع پادشاه زمان مردند .
در روايتى كه از « تفسير علىّ بن إبراهيم » آورديم چنين وارد است كه : چون آنها دانستند كه خداوند آنان را آيت الهى قرار داده است بَكَوْا وَ سَأَلُوا اللهَ أَنْ يُعِيدَهُمْ إلَى مَضَاجِعِهِمْ نَائِمِينَ كَمَا كَانُوا « 2 » .
« گريستند و از خداوند مسألت كردند كه آنها را به حال خواب به خوابگاههايشان مانند زمان اوّل باز گرداند . »
و علّامهء طباطبائى مُدَّ ظلّه ، همين نكته را يكى از وجوه إشكال به اين روايت دانسته و فرمودهاند :
در روى بسيط زمين ، كهفى معهود نيست كه در آن جماعتى بر
هامش
( 1 ) « نثر طوبى » مادّهء رقم ، ج 1 ، ص 315
( 2 ) تفسير « الميزان » ج 13 ، ص 300