قالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِداً
. « 1 » آن جماعتى كه به درِ غار آمدند و از امر آنان مطّلع شدند گفتند : ما در اين مكان مسجدى بنياد خواهيم كرد ؛ و در كهف إفِسوس اثرى از صومعه و كنيسه و مسجدى نيست .
كهف وارد در قرآن ، كهف إفِسوس است يا رجيب
علاوه بر آنكه : در آنجا چيزى از كتابت نامهاى اصحاب كهف و سگ آنان كه شاهد بر اين امر باشد نيست ، به خلاف سائر كهوف خصوصاً كهف رَجيب كه شواهد بسيارى دلالت دارد بر آنكه همان كهف معروف است .
اين كهف در 8 كيلومترى عَمّان پايتخت اردن در نزديكى قريهء رَجيب است كه در دامنهء جنوبى كوه در سنگها حفّارى شده است .
و دو طرف راست و چپ آن باز است كه آفتاب بر آن مىتابد ، و درِ كهف در سمت جنوب است . و داخل كهف يك سكّوى كوچك به طول سه متر و عرض دو متر و نيم در برابر سطح كهف كه سه متر در سه متر است قرار دارد . و در داخل غار چند صورت قبر است بر شكل « ناووس » كه گويا هشت يا هفت قبر بوده باشد .
و در روى ديوارهاى غار نقوش و خطوطى به زبان يونانى قديم و ثمودى نگاشته شده كه بواسطهء اصطكاك قابل قرائت نيست ؛ و نيز شكل سگى به رنگ قرمز نقّاشى شده ، و در آن غار زينتها و زخارف ديگرى نيز موجود است .
و در بالاى اين غار آثار صومعهء بيزَنطيّه موجود است كه از پولها
هامش
( 1 ) ذيل آيه 21 ، از سورهء 18 : الكهف