نيست .
او بسيط است ، مجرّد است ، ربط محض است ، نفس تعلّق است .
كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ .
« هر چيز نيست و هلاك شونده و نابود شونده است ، مگر وجه آن چيز » ؛ و معلوم است كه وجه الهىِ هر چيز ثابت است نه متغيّر ، مجرّد است نه مادّى ، ربط محض است نه ارتباط .
بنابر آنچه ذكر شد معناى آيه كريمهء :
فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ
. « 1 »
« به هر جا روى خود را بگردانيد پس آنجا وجه خداست . »
خوب روشن ميگردد ؛ زيرا وجه خدا جنبهء ربطِ هر موجود با خدا است ، و معلوم است كه خدا با هر موجود هست و با آن معيّت دارد . پس آن وجه الله كه واحد است و بسيط و مجرّد است ، با هر يك از موجودات هست ، و آنجا وجه خداست .
چقدر عارف عاليقدر پارسى زبان باباطاهر عريان عالى سروده است :
به صحرا بنگرُم صحرا ته وينُم * به دريا بنگرُم دريا ته وينُم
به هر جا بنگرُم كوه و در و دشت * نشان از روى زيباى ته وينُم
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 115 ، از سورهء 2 : البقرة