آنان عالم اعتبارات را جز سرابى نمىپندارند و غير از اصالت حقّ در تمام عوالم وجود ، اصلى را پابند نيستند . در توصيف آنان ، عارف عرب زبان چه خوب آورده است :
ألا إنَّ الْوُجودَ بِلا مُحالٍ * خَيالٌ فى خَيالٍ فى خَيالِ ( 1 )
وَ لا يَقْظانَ إلّا أهْلُ حَقٍّ * مَعَ الرَّحْمَنِ هُمْ فى كُلِّ حالِ ( 2 )
وَ هُمْ مَتَفاوِتونَ بِلا خِلافٍ * فَيَقْظَتُهُمْ عَلَى قَدْرِ الْكَمالِ ( 3 )
هُمُ النّاسُ الْمُشارُ إلَى عُلاهُمْ * لَهُمْ دونَ الْوَرَى كُلُّ التَّعالِى ( 4 )
حَظوا بِالذّاتِ وَ الْأوْصافِ طُرًّا * تَعاظَمَ شَأْنُهُمْ فى ذى الْجَلالِ ( 5 )
فَطَوْراً بِالْجَلالِ عَلَى الْتِذاذٍ * وَ طَوْرًا بِالتَّلَذُّذِ بِالْجَمالِ ( 6 )
سَرَتْ لَذّاتُ وَصْفِ اللهِ فيهِمْ * لَهُمْ فى الذّاتِ لَذّاتٌ عَوالِى ( 7 ) « 1 »
1 - آگاه باشيد كه نظر استقلالى به عالم موجودات نمودن ، بدون شكّ خيال در خيال در خيال است .
2 - و در عالَم جز اهل حقّ ، كسى بيدار نيست . آنان هستند كه با خداوند رحمن در هر حال معيّت دارند .
3 - و بدون إشكال ، اهل حقّ نيز در درجات مختلفهاى هستند و مقدار بيدارى آنها بر حسب و مقدار كمال آنهاست .
4 - ايشانند آن مردمى كه به علوّ مقامات آنها اشاره مىشود . از براى آنان در نزد عالم آفرينش تمام درجات و مقامات عاليه هست .
5 - آنها تدريجاً و رفته رفته در عالم صفات الهيّه گام برداشته و به
هامش
ضمن كلّيّات آورده است .
( 1 ) « الإنسان الكامل » عبد الكريم جيلى ، ج 2 ، ص 26