گرماى آنجا ناراحتند ، و مراد از سَجْر در نار ، عالم قيامت است كه در آنجا به تمام مَعنى الكلمه ميسوزند و به كيفر نهائى ميرسند .
و نيز ميتوان به اين آيه استدلال نمود :
حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ * ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ
. « 1 »
« تا چون زمانى كه مرگ يكى از شما فرا رسد ، جان او را فرشتگان قبض ارواح ما اخذ نموده و در اين عمل هيچ كوتاهى نمىكنند ، و سپس باز گردانيده شوند بسوى خداوند كه مولاى حقّ آنان است ؛ آگاه باشيد كه منحصراً حكم بدست خداست و او باسرعتترين حسابگران است . »
ثُمَّ به معناى فاصله است ، اين فاصله همان برزخ است . چون قيام مردم در مقام عَرْض در نزد پروردگار در عالم برزخ نيست ، برزخ مانند دنياست با تجرّدى بيشتر ، كه همان تجرّد از مادّه باشد ؛ و قيام انسان در نزد حقّ و عالَم سؤال و ميزان و حساب و مقام عَرْض ، در عالم قيامت است كه مقام قيامِ حقيقت نفس است به ذات خود و واقع خود ، نه تنها به صورت و مثال خود .
و لذا تعبير به ثُمَّ فرموده است :
ثُمَّ رُدُّوا
. و نفرموده است : فَرُدّوا . يعنى بين قبض روح فرشتگان و قيامت كبرى فاصله ايست كه پس از طىّ آن فاصله بايد بسوى خدا كه مولاى حقّ است باز گردند .
هامش
( 1 ) ذيل آيه 61 و آيه 62 ، از سورهء 6 : الانعام