است ؛ « سواد » به معناى سياهى ، كنايه از عالم بدن و مادّه است ، زيرا كه عالم بدن و طبع گرفتار آلام و مصيبتها ، و دستخوش حوادث و تغيّرات و كون و فساد ، و محدود به زمان و مكان و عوارض مادّه است ؛ كما اينكه از آن در روايت به أظلَمُ العوالم تعبير شده است ، يعنى تاريكترين جهانها .
و « خيال » به معناى عالم مِثال و ذهن است كه پيوسته ، با صورتها سر و كار دارد و دائرهء فعّاليّتش از شكل و صورت و تصوّر و تصديق تجاوز نمىكند .
و « بياض » به معناى سفيدى و كنايه از عالم نفس ناطقه و حقيقت انسان است كه از مادّه و طبع ، و نيز از شكل و صورت و حدود و ثغور عالم مثال منزّه و مجرّد بوده ، و در درياى آزادى و اطلاق غوطهور است ، و همان معناى فؤاد است كه در روايت اوّل آمده است .
و سجده عبارت از غايت تذلّل و عبوديّت و مقام فناء است ؛ و بنابراين معناى آن چنين مىشود كه : اى پروردگار من ! تمام مراتب و درجات وجود من ، از طبع و بدن ، و از خيال و مثال ، و از نفس و حقيقت من ، به مقام تسليم و عبوديّت محض و فناء در آستان مقدّس تو در آمده است و در هيچيك از آنها شائبهء خوديّت و شخصيّت و استكبار و استقلال نيست ، رَزَقَنا اللهُ بِمُحمَّدٍ و ءَالِه .
مراتب سه گانهء وجود انسان در ادعيهء مخصوص نيمهء شعبان
و به همين معنى تصريح فرموده است آية الحقّ و اليقين زَينُ الحكمآءِ و العرفآ ء الشّامِخين ، الحاجّ ميرزا جواد آقاى مَلِكى تبريزى أعلَى اللهُ تَعالَى مقامَه الشَّريف ، در كتاب « مراقبات » يا « أعمال