حسين و دكتر محمد توفيق صدقى و شيخ محمود ابوريّه بدان اعتراف و بحثهاى مفصّلى دربارهء عدم صحّت اخبار صحيح بخارى و مسلم و امثالهما بالجمله نمودهاند .
أبوريَّه مىگويد : و از زمرهء كسانى كه در اين عصر بر اخبار ابوهريره انتقاد نمودهاند همين افراد نامبرده مىباشند . « 1 »
ايراد رشيد رضا بر روايات صحيحين
سيد محمّد رشيد رضا مىگويد : . . . و آنچه در آن شكّى وجود ندارد آن است كه در غير « صحيح » بخارى و مسلم از دواوين سنَّت احاديثى وجود دارد كه صحيحتر از بعضى احاديث آن دو كتاب است . . . . و ليكن در بخارى احاديث قليلهاى موجود مىباشد كه در متونشان نظر است . و اين نظر را بعضى از نشانهها كه علماء براى جعل حديث شمردهاند تصديق مىكند ، مثل حديث سِحْر كردن پيمبر كه برخى از علماء مانند امام جَصَّاص از مفسِّرين متقدِّمين و استاد امام محمد عبده از متأخِّرين آن را انكار كردهاند . به جهت آنكه آن معارض مىباشد با قول خداوند متعال :
إِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُوراً . انْظُرْ كَيْفَ ضَرَبُوا لَكَ الْأَمْثالَ فَضَلُّوا فَلا يَسْتَطِيعُونَ سَبِيلًا
. « 2 »
« زمانى كه ستمگران مىگويند : شما پيروى نمىنمائيد مگر از مردى سِحْر شده ! بنگر چگونه براى تو مثالهائى را مىزنند ، پس ايشان گمراه مىباشند ، و راهى ( براى تكذيب تو ) نتوانند يافت . »
اين مطلب را داشته باش ! و علاوه بر اين در « صحيح » بخارى احاديثى در امور عادات و غرائز وجود دارد كه نه از اصول ايمان مىباشد و نه از فروعش .
اينك اگر تأمّل و دقت كنى در آن مطلب و در اين گفتار ، خواهى دانست كه اين از
هامش
( 1 ) « شيخ المضيرة » ، ص 132 .
( 2 ) آيه 47 و 48 از سورهء 17 : اسراء .