بترساند ، و فقيهان را بكشد ، و فقيران را گرسنگى بدهد ، و ضعيفان را ستم كند ، و حدود خدا را تعطيل نمايد ، و سرحدّها را يله بگذارد ، و شراب ناب بنوشد ، و فسق و فجور را ظاهر گرداند و رواج دهد .
و در اين حال مردم پيوسته با چنين وُلاتى گاهى به بيراهه مىروند و كور كورانه مشى مىكنند ، و گاهى مداهنه و سستى مىورزند ، و گاهى با ايشان نزديك مىشوند و از قريبانشان محسوب مىگردند ، و گاهى در اعمال و كردارشان شركت مىنمايند ، مگر افراد قليل و بقيّهاى كه خداوند تعالى محفوظ داشته است .
در اين مقامْ جاحِظ ، فظايع و فواضح و شنايعى را كه پس از يزيد به وقوع پيوسته است بيان مىكند كه حقّاً از شنيدن آنها موى بر بدنها راست مىشود ، و پوست به تكان مىافتد ، و به مانند آن در هيچ دوره و زمانى شنيده نشده است .
و اگر مقام ما در اينجا گنجايش رسالهء جاحِظ را داشت دربارهء آنچه كه بنو اميّه مرتكب شدهاند از ظلم و عدوان و قهر و غلبه ، كاملًا آن را ذكر مىكرديم . و اينك شما را به اين رسالهء ذىقيمت كه به طبع رسيده است ارشاد مىنمائيم !
دشمنىهاى آشكار ابو سفيان با پيامبر صلّى الله عليه و آله و سلّم
ابو سفيان بن حَرْب
شاعر گفته است و درست و راست سروده است كه :
عَبْدُ شَمْسٍ قَدْ أضْرَمَتْ لِبَنِيها * شِمٍ نَاراً يَشِيبُ مِنْهَا الْوَلِيدُ 1
فَابْنُ حَرْبٍ لِلْمُصْطَفَى وَ ابْنُ هِنْدٍ * لِعَلىٍّ وَ لِلْحُسَيْنِ يَزِيدُ 2
1 - « طائفهء بنى عبد شمس براى طائفهء بنى هاشم آتش فتنهاى را شعله ور ساختهاند كه در آن آتش كودكان خردسال تازه متولّد شده پير خواهند شد :
2 - ابو سفيان براى مصطفى ، و معاويه براى مرتضى ، و يزيد براى امام حسين اين آتش را افروختند . »
مراد از ابن حَرب در بيت شاعر ابو سفيان بن اميّة بن عبد شمس است .
ابو سفيان كه اسمش حَرْب است از جمله سران و سرلشگران احزاب بود بر