جعفر الصّادق ابن محمد الباقر بن على بن الحسين بن على بن أبى طالب عليهم السلام .
( تا مىرسد بدينجا كه مىگويد : ) شيخ مفيد گفته است : علماء از احدى از اهل بيت پيغمبر نقل نكردهاند آنچه را كه از علوم و آثار از وى نقل كردهاند . به جهت آنكه اصحاب حديث ، اسامى راويانِ از او را در خصوص موثَّقين آنها با وجود اختلافشان در آراء و مقالات ، چون جمع نمودهاند چهار هزار نفر مرد گرديده است .
و شيخ كمال الدِّين بن طلحة شافعى گفته است : اما مناقب و صفات وى به قدرى بسيار و فراوان است كه هيچ حسابگر ماهرى را قدرت آن نيست تا با كمربند محاسبه اطرافش را جمع نمايد و بالأخره از او فوت خواهد شد ، و در شمارش و احصاء انواع گوناگون آن ، فهم و درايت مرد بيدار و زيرك و نگران فرو خواهد ماند . و اين مطلب به پايهاى رسيده است كه از كثرت علوم و فوران دانشهاى افاضهشدهء بر قلبش از فيضان تقوى ، احكامى كه علل آن ادراك نمىشود و علومى كه فهمها از احاطهء به حُكْمَش ، قاصر است به او نسبت داده مىشود و از او روايت مىگردد
. أمَّا مناقبهُ و صفاتُه فتَكادُ تَفوتُ عَدَدَ الْحَاصِر ، و يَحار فى أنواعها فَهْمُ اليَقِظِ الْبَاصِر حتّى إنّ مِنْ كَثْرَةِ علومه المُفَاضَةِ على قَلْبه من سِجَال التَّقوى صارَت الاحكام الَّتى لا تُدْرَكُ عِلَلُهَا و العلومُ الَّتى تَقْصُرُ الافْهَامُ عن الإحَاطَة بِحُكْمِها تُضَاف إلَيْه و تُرْوَى عَنْهُ . « 1 »
و ذهبى در « كاشف » گويد : ابو حنيفه گفته است : من فقيهتر از او را نديدهام ، و هيبَت و ابَّهَت او چنان مرا مىگرفت كه هَيْبَت و ابَّهت منصور نمىگرفت . « 2 »
هامش
( 1 ) عين اين مطالب در كتاب « مطالب السَّئول » ، طبع رحلى سنگى ص 81 موجود است در كتاب « الكنى و الالقاب » ج 1 ص 332 گويد : كمال الدّين محمّد بن طلحة شافعى معروف به ابن طلحه داراى كتاب « مطالب السَّئول فى مناقب آل الرّسول » ، و « العقد الفريد للملك السَّعيد » مىباشد كه در شهر حلب در سنهء 652 هجريّه فوت كرده است .
( 2 ) « كاشف » ، ج 1 ص 186 . و در « الكنى و الالقاب » ج 2 ، ص 238 آورده است كه محمّد بن احمد بن عثمان ذهبى در سنهء 673 هجريّه در دمشق متولّد شد و دنبال حديث گشت و وارد