من چنين گمان دارم كه اين كتاب امروزه وجود ندارد مگر اينكه مجلسى - طاب ثراه - در « بحار الانوار » مقدار بسيارى از آن را روايت كرده است چنان كه شيخ حُرّ عامِلى در « وسائل الشّيعة » بسيارى از آن كتاب را نقل كرده است .
و براى دلالت بر علم امام صادق عليه السلام به طبّ بس است آن اخبارى كه در توحيد مفضّل از طبايع اشياء ، و فوائد ادويه ، و كالبدشناسى و معرفة الجوارح كه علم تشريح متكفّل آن مىباشد آمده است ، و در بعضى از مناظرات حضرت با طبيب هندى مطالبى شاهد گفتار ما آمده است .
و اگر نويسندهء پژوهشگرى بخواهد كتابى را دربارهء آنچه كه از وى وارد گرديده است در خواصّ و فوائد اشياء ، و در علاج دردها و امراض و در طرز جلوگيرى از امراض واگيردار و كيفيّت « واكسيناسينه » كه در لابلاى كتابهاى حديث و نحوها متفرّق است ، بنويسد و گرد آورد چه بسا به بسيارى از حقايق علمى طبّى برخورد مىنمايد كه غير از علم پزشكى جديد ، از آن پرده برنداشته است مانند معالجهء تب با آب سرد . چون هنگامى از وى دربارهء مرض تب سؤال كردند ، فرمود : إنَّا أهلُ بَيْتٍ لَا نَتَدَاوَى إلَّا بإفَاضَةِ الْمَاءِ الْبَارِدِ يُصَبُّ عَلَيْنَا . « ما اهل بيتى هستيم كه مرض تب را معالجه نمىكنيم مگر به آنكه آب سرد بر روى ما ريخته گردد . »
و ما حوالهات را در اين امر به كتاب الاطعمة و الاشربة از « وسائل الشيعة » ج 3 ص 276 تا ص 311 « 1 » مىدهيم تا چيزهاى بسيارى نظير اين امور را ملاحظه نمائى .
خصوصيات علم جفر
علم جَفْر :
كلمهء جفر در أصل لغت به معنى برّه مىباشد هنگامى كه بزرگ شود و غذا خور گردد . و شايد علّت تسميه اين علم به جَفْر آن باشد كه در اصل ، اين علم را بر روى پوست بچه گوسپندى نوشتهاند فلهذا به نام محلّ آن ناميده شده است . علم جَفْر
هامش
( 1 ) از طبع قطعى سنگى امير بهادر .