و در كتاب « الفُصُول المُهِمَّة » گفته است : بعضى از اهل علم نقل كردهاند كه كتاب جفرى را كه پسران عبدالمؤمن بن على در مغرب زمين از يكديگر به إرث بردهاند از گفتار امام جعفر صادق مىباشد . و براى حضرت در دارا بودن اين علم منقبتى است عالى و درجهاى است و الا كه دلالت بر فضل وى مىكند . « 1 »
كيميا و جابر بن حيّان شاگرد امام صادق عليه السلام
كيمياء و جابر بن حيّان
بسيارى از مؤلِّفين ذكر كردهاند كه : امام جعفر صادق عليه السلام داراى علم كيميا بوده است . و شاگرد وى : جابر بن حيّان صوفى طرطوسى اين علم را از او أخذ نموده است .
او در علم كيمياء پانصد رساله در يكهزار ورقه تأليف كرد و اين رسالهها متضمّن رسائل امام جعفر صادق عليه السلام بوده است . « 2 »
قدماء از دانشمندان و متأخرين از مستشرقان در شأن جابر سخن بسيار گفتهاند . ابن نديم در « فهرست » ص 498 تا ص 503 جابر بن حيّان را ذكر كرده و دربارهء او تطويل گفتار نموده است ، و به قدرى از كتب و رسائل در علوم مختلف بالاخصّ كيمياء و طبّ و فلسفه و كلام از وى ذكر كرده است كه وقت انسان در عمر طبيعى گنجايش اين وسعت و گسترش از تأليف را نخواهد داشت ، مگر براى افراد نادرى از مردم روزگار كه به آنها ذكاوت و هوش بيرون از حدّ داده شده است ، و ايشان با تمام اهتمام خود را بر كتابت و تأليف واداشتهاند .
براى جابر بن حَيَّان تأليفاتى بر طبق مذهب شيعه ذكر كردهاند و از اينجاست كه : تشيُّع وى را استظهار نمودهاند . و شايد أخذ او علم كيمياء را از امام صادق ، و أمين
هامش
( 1 ) « الفصول المهمّة فى معرفة أحوال الائمّة عليهم السلام » تأليف ابن صبّاغ مالكى متوفّى در سنهء 855 ، از طبع سنگى ناصرى ص 235 ، و از طبع مطبعة العدل نجف ص 205 .
( 2 ) ابن خلَّكان در « وفيات الاعيان » ، احوالات حضرت امام جعفر صادق عليه السلام از طبع بولاق ج 1 ص 185 ، و از طبع بيروت دار صادر و تحقيق دكتر احسان عبّاس ، ج 1 ، ص 327 .