تخطي إلى المحتوى الرئيسي

امام شناسى (فارسى) — صفحة 114

مساهمون:

ص١١٤
دانستن حضرت او را بر تعليم اين علم شاهدى بر تشيّع او بوده باشد . در « الذَّريعة » ج 2 ص 451 و 452 وى را در رديف مؤلّفين شيعه آورده است آنجا كه در كتاب خود از « إيضاح » در علم كيميا نام برده است . و اگر مىخواهى در تشيّع او يقين داشته باشى كافى است در بعضى از رسائل او كه مستشرق « كراوس » انتشار داده است تفحّصى بنمائى . زيرا در آنجا مشهود است كه علومش را نه تنها از امام صادق عليه السلام أخذ نموده است بلكه از او مانند امام مفترض الطّاعة و متّبَع الرأى پيروى مىنموده است ، و خواهى دانست كه او تنها علم كيميا را از حضرت أخذ نكرده است بلكه كلام و غير كلام را نيز فرا گرفته است . أيضاً مؤلّفين اسلام راجع به جابر بن حَيَّان منزلت عظيمى را قائلند و وى را مفخرى از مفاخر اسلام به شمار مىآورند ، و جاى عجبى نيست . زيرا كسى كه مؤلَّفاتش از سه هزار كتاب و رساله در علوم مختلفه تجاوز كند كه بيشتر آنها از علوم نظريّه و طبيعيّه‌اى باشد كه در تجارب آنها و تطبيقات آنها نياز به گذشت زمانهاى طويلى وجود دارد - و اينها در غير از علم كلام و فلسفه است - حقّاً سزاوار تجليل و تقدير و تكريم مىباشد ، و سزاوار است كه مايهء فخرى باشد كه به دو ابراز سرفرازى نمايند . و اين واقعيّت بر مستشرقين گران آمده است كه يك نفر عرب مسلمان و از اهل قرن دوم از هجرت در ميان جهانيان بدين آراء سديده ممتاز گردد ، به طورى كه نظريّاتش اصول عامّه و قوانين و مسائلى گردد كه علم شيمى قديم و جديد بر آن متّكى باشد . لهذا در تعرضّشان به إقرار و اعتراف به مقام و منزلت او دچار خبط گرديده‌اند و مانند حَاطِب لَيْل ( هيزم كش در درون شب ظلمانى ) هى خود را بدين طرف و آن طرف مىزنند : گاهى در وجود و تحقّق خارجى او تشكيك مىنمايند ، و گاهى در عصر و زمان او ، و گاهى در اين كتابهائى كه به او نسبت داده شده است ، و گاهى در نسبت بعضى از آنها كه از استادش امام جعفر صادق عليه السلام روايت نموده است ، و