است . علوم حضرت صادق عليه السّلام كه تا به حال سيزده قرن مىگذرد و در دفاتر مسطور ، و در كتب مذكور است ، شاهد مدّعاى ماست كه : آنچه حضرت گفتهاند ، و نوشتهاند ، و درس دادهاند ، با شواهد داخليّه و خارجيّه همهاش تفسير و تبيين كتاب و سنَّت است ، نه مطلبى را بر كتاب و سنَّت تحميل نمودهاند ، و نه از آنها كسر نموده ، و يا بدانها افزودهاند .
اين رسالت حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام در مدّت سى سال بوده است . گرچه مطالبى را كه بيان مىكردهاند منهاج و روش ديرين را كه در دست عامّه بود فرو مىشكست ، ولى اين فروشكستن به معنى شكستن امر صحيح و إبداء امر باطل و صبغه دار در برابر آن نبوده است ، بلكه تحقيقاً به معنى شكستن كوزهء خراب و آلوده كه آن را به نام كوزهء آب خوشگوار به خورد مردم مىدادهاند ، و جايگزين نمودن كوزهء دست نخورده و با آبهاى متعفّن آلوده نگرديده ، و آب زلال و سرد و گوارا را از داخل آن به خورد امّت دادن ، مىباشد .
نتيجه و محصّل كار حضرت ، از ميان برداشتن طرق باطله و انحرافيّهاى بود كه ميان مردم و دين فاصله انداخته بود . و طبعاً عمل مردم در منهاج و روش چه در معرفى ولايت و مصدر حكم و امارت ، و چه در معرفى علوم و اسرار و حقايق و احكام چيز جديدى به نظر نخستين مىآمد . اين چيز را احمد امين صبغهء جديد دينى مىپندارد ، و پندارش اشتباه است . جديد بودن اين منهاج فقط به علّت كهنگى و اندراس طريق اخذ اسلام صحيح بوده است كه در نظر عامّه آن را چيز بديع و جديد نشان مىداده است ، و گرنه غير از روح و جان رسول الله ، و روح و جان قرآن بدون اندكى پيرايه ، در تمام مَمْشى و روش حضرت امام صادق عليه السّلام چيزى به چشم نمىخورد .
و به لسان علم ، عمل حضرت عنوان كاشفيّت از دين درست را داشته است ، نه عنوان ناقليّت اسلام را به پيرايهء اضافه و با اثر مخصوص .
نظير بحث كشف و نقلى كه فقهاء عظام در باب نكاح فضولى ، و يا بيع فضولى
امام شناسى (فارسى) — صفحة 258
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٢٥٨