حضرت فرمود : اى أبان قدرى مهلت بده ! رسول خدا اين طور حكم فرموده است كه زن با مرد تا ثلث ديه برابرى مىكند و چون به ثلث برسد ، به نصف بر مىگردد . « 1 »
اى أبان تو با من از طريق قياس محاجّه نمودى . و سنَّت اگر بنا شود از طريق قياس به دست آيد بنيان دين ، محو و نابود مىگردد » .
اهل قياس حلال و حرام را به يكديگر تبديل مىكنند
سيد رضى الدّين ابو القاسم على بن موسى ابن طاوس الحسنى الحسينى در كتاب ارزشمند « طرائف » پس از شرح مُشْبِعى در اثبات علل بطلان قياس و تحقيق در منشأ آن و طَعْن بر عاملين به آن ، مىرسد بدينجا كه مىگويد : خطيب در تاريخش و ابن شيرويه ديلمى روايت كردهاند كه : پيامبر صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت : سَتَفْتَرِقُ امَّتِى عَلَى بِضْعٍ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً ، أعْظَمُهَا فِتْنَةً عَلَى امَّتِى قَوْمٌ يَقِيسونَ الامُورَ ، فَيُحَرِّمُونَ الْحَلَالَ وَ يُحَلِّلُونَ الْحَرَامَ . « 2 »
هامش
( 1 ) ديهء كاملهء زن به مقدار نصف ديهء كاملهء مرد مىباشد . ديهء مرد يكهزار دينار طلا است و ديهء زن پانصد دينار . و اما ديهء أعضاء و جوارح زن به مقدار تمام ديهء اعضاء و جوارح مرد است تا جائى كه هنوز مقدار ديه به ثلث بالغ نشده است . مثلًا ديهء يك انگشت در زن و مرد يكسان است و آن عبارت است از يكصد دينار كه عُشر ديهء كامله است و ديهء دو انگشت نيز يكسان است و آن عبارت است از دويست دينار و سه انگشت باز چون پائينتر از ثلث است يعنى سيصد دينار است در هر دو يكسان است اما ديهء چهار انگشت چون 10 / 4 ديه است و آن از ثلث تجاوز مىكند لهذا بايد ديهء زن را در اين حد نصف ديهء مرد محسوب داشت . در مرد چهار صد دينار و در زن دويست دينار خواهد شد و هكذا . و چون ده شتر قيمتش با صد دينار مساوى است در روايت به مقدار شتر تعيين شده است . ديهء كامله عبارت است از هزار دينار طلا ، يا ده هزار درهم نقره ، يا يكصد نفر شتر يا هزار رأس گوسفند ، يا دويست عدد گاو و يا دويست عدد حُلّهء يمانى كه ارزش آنها با هم تقريباً مساوى مىباشد .
( 2 ) علامهء حلّى در « منهاج الكرامة » طبع عبد الرحيم ص 12 تا ص 14 در ردّ آراء و افعال عامّه چنين آورده است : عامّه بر آنند كه خداوند متعال در أزل كه مخلوقى نبوده است امر و نهى صادر كرده است و گفته است :يا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ،يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ،يا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمُ. و اگر شخصى كه هيچ غلامى ندارد در منزلش بنشيند و بگويد : اى سالم