ابليس بود - لعنه الله - و دين اسلام بر اساس قياس بنا نشده است .
و اعتقاد دارى كه صاحب رأى مىباشى در حالى كه رأى از رسول اكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم صواب بود ، و از غير او خطاست ، به جهت آنكه خداوند تعالى مىفرمايد : در ميان آنها حكم كن به آنچه كه خدا به تو نمايانده است . و اين خطاب را براى غير پيامبر نكرده است .
و اعتقاد دارى كه به احكام حدود و ديات اطّلاع دارى در حالى كه آن كس كه بر او آيات حدود نازل شده است از تو عالمتر مىباشد .
و اعتقاد دارى كه عالم به تواريخ پيامبران هستى در حالى كه خاتم الانبياء به كيفيّت بعثتشان از تو عالمتر مىباشد .
و اگر مردم نمىگفتند : ابوحنيفه داخل بر پسر رسول خدا شد و او از وى هيچ سؤال ننمود ، من أبداً از تو مسألهاى نمىپرسيدم . « اينك قياس كن اگر اهل قياسى ! »
أبوحنيفه گفت : بعد از اين مجلس من أبداً در دين خدا به رأى و قياس سخن نمىگويم !
حضرت فرمود : أبداً چنين نيست . حبّ رياست دست از سرت بر نمىدارد همانطور كه از آنان كه پيش از تو بودهاند دست برنداشت . - تمام خبر . » « 1 »
و از عيسى بن عبد الله قُرَشى روايت است كه گفت : ابوحنيفه بر امام ابو عبد الله عليه السّلام وارد شد و حضرت به او گفتند : اى ابو حنيفه به من رسيده است كه تو قياس مىكنى ؟ !
گفت : آرى !
حضرت گفتند : قياس مكن زيرا اوَّلين قياس كننده إبليس لعنه الله بود كه گفت :
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
. « 2 » ابليس ميان آتش و خاك را مقايسه كرد و اگر
هامش
( 1 ) « احتجاج » شيخ طبرسى ، طبع نجف ، ج 2 ص 115 تا ص 118 .
( 2 ) آيه 12 از سورهء 7 : أعراف .