چگونه بر اين دو نفر حدّ جارى مىشود ؟ !
ابوحنيفه گفت : من مردى هستم كه به احوال انبياء علم دارم .
حضرت فرمودند : به من خبر بده از كلام خداوند به موسى و هارون در وقتى كه آن دو را به سوى فرعون برانگيخت :
لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى
. « 1 »
« به اميد آنكه فرعون متذكّر گردد يا بترسد . » لفظ لَعَلَّ را چون تو بگوئى از آن استفادهء معنى شك مىگردد ؟ ! گفت : آرى !
حضرت فرمودند : آيا چون در كلام خدا آمده است باز هم افادهء شكّ مىكند چون گفته است : لَعَلَّهُ ؟ ! ابو حنيفه گفت : نمىدانم .
قال عليه السّلام : تَزْعَمُ أنَّكَ تُفْتِى بِكِتَابِ اللهِ وَ لَسْتَ مِمَّنْ وَرِثَهُ !
وَ تَزْعَمُ أنَّكَ صَاحِبُ قِيَاسٍ ، وَ أوَّلُ مَنْ قَاسَ إبْلِيسُ لَعَنَهُ اللهُ ، وَ لَمْ يُبْنَ دِينُ الإسْلَامِ عَلَى الْقِيَاسِ !
وَ تَزْعَمُ أنَّكَ صَاحِبُ رَأىٍ ، وَ كَانَ الرَّأىُ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلّى الله عليه و آله و سلّم صَوَاباً وَ مِنْ دُونِهِ خَطَأً ، لِانَّ اللهَ تَعَالَى يَقُولُ : فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِمَا أرَاكَ اللهُ « 2 » وَ لَمْ يَقُلْ ذَلِكَ لِغَيْرِهِ .
وَ تَزْعَمُ أنَّكَ صَاحِبُ حُدُودٍ ، وَ مَنْ انْزِلَتْ عَلَيْهِ أوْلَى بِعِلْمِهَا مِنْكَ !
وَ تَزْعَمُ أنَّكَ عَالِمٌ بِمَبَاعِثِ الانْبِيَاءِ ، وَ لَخَاتَمُ الانْبِيَاءِ أعْلَمُ بِمَبَاعِثِهِمْ مِنْكَ !
لَوْ لَا أنْ يُقَالَ : دَخَلَ عَلَى ابْنِ رَسُولِ اللهِ فَلَمْ يَسْألْهُ عَنْ شَىْءٍ مَا سَألْتُكَ عَنْ شَىْءٍ ! فَقِسْ إنْ كُنْتَ مُقِيساً !
« حضرت به او فرمودند : تو معتقدى كه به كتاب خدا فتوى مىدهى در حالى كه از وارثان علم كتاب نيستى !
و اعتقاد دارى كه دارندهء قياس هستى در حالى كه اوَّلين كسى كه قياس كرد
هامش
( 1 ) آيه 44 از سورهء 20 : طه .
( 2 ) آيه 105 از سورهء 4 : نساء بدين لفظ مىباشد :إِنَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِما أَراكَ اللَّهُ وَ لا تَكُنْ لِلْخائِنِينَ خَصِيماًو اما آيهفَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّهُدر سورهء 5 : مائده ، آيه 48 مىباشد .