سپس ابن خلّكان گويد : از أبوحنيفه ، عبد الله بن مبارك ، و وكيع بن جَرَّاح و سابق ابن عبد الله ، و أبو يوسف ، و أبو نعيم مقرى ، و محمّد بن حسن شيبانى روايت مىكنند ، و أبوحنيفه كتبى دارد كه بعضى از آنها مسند مىباشد - انتهى « 1 » .
و منظور ابن خَلّكان از أبو يوسف ، قاضى أبو يوسف فقيه مشهور مىباشد كه در قسمت شرقى صحن مطهّر كاظمين عليهما السّلام از أرض بغداد مدفون است . نامش يعقوب بن ابراهيم بن حبيب ، و از علماى دولت هارون الرّشيد است ، و با مولانا الامام الكاظم عليه السّلام در مجلس خليفه مكالماتى دارد .
و از طرائف اخبار وى چنان كه از صاحب كتاب « المستطرف » وارد شده است آن است كه : وقتى ميان هارون و زوجهاش امّ جعفر اختلافى واقع شد در آنكه آيا پالوده لذيذتر است يا لوزينه ؟ ! در اين حال ابو يوسف حاضر شد ، و هارون دربارهء اين اختلاف از وى سؤال نمود .
أبو يوسف گفت : يا أمير المؤمنين ! من نمىتوانم حكم بر چيز غائب نمايم .
هارون هر دو تا را براى او حاضر كرد ، و او از هر دو به قدر كفايت تناول نمود .
هارون گفت : اينك ميان آن دو حكم كن !
هامش
گفت اگر اين نماز ابوحنيفه نباشد تو را البته خواهم كشت ! زيرا هيچ صاحب دينى اين گونه نماز را جائز نمىشمارد . علماى حنفيّه انكار كردند كه : اين نماز ، نماز ابو حنيفه نمىباشد . قفّال امر كرد تا كتابهاى ابو حنيفه را حاضر ساختند ، و سلطان امر كرد تا يك مرد مسيحى كه خواندن و نوشتن را مىدانست ، كتب هر دو مذهب را بخواند . در اين حال يافتند كه : نماز بر مذهب ابو حنيفه همان است كه قفّال مىگويد . در اين حال سلطان از مذهب ابو حنيفه به مذهب شافعى بازگشت نمود . انتهى كلام امام الحرمين : جوينى . و أنا أقول : انتهى كلام صاحب « الوفيات » ابن خلّكان .
بارى آنچه را كه ما از ابن خلّكان از امام الحرمين جوينى در اينجا ذكر نموديم ، عين عبارت آن بدون اندك تغيير در كتاب « مغيث الخلق فى ترجيح القول الحق » در طبع اوَّل آن ، مطبعهء مصريّه ، ص 57 تا ص 59 آورده گرديده است .
( 1 ) اين كلام را در « وفيات » ج 5 ص 406 بدون سابق بن عبد الله و ابو نعيم مقرى ذكر كرده است .