كردهاند ، نقل ننمودهاند . زيرا اصحاب حديث چون اسامى راويان موثّق را كه از او روايت كردهاند ، با وجود اختلافشان در آراء و مقالات إحصاء نمودهاند ، چهار هزار مرد يافتهاند - تا آخر گفتار مفيد .
چهار هزار شاگرد امام صادق عليه السّلام
و شيخ ابوجعفر محمد بن حسن طوسى در كتاب « رجال » خود در باب اصحاب امام جعفر صادق عليه السّلام ايشان را چهار هزار تن إحصاء نموده است ، نه آنكه اسامى آنها را يكايك بر شمرده باشد .
شيخ طبرسى در « إعلام الوَرَى » گفته است : اين گفتار كه كسانى كه از حضرت ابوعبدالله جعفر بن محمد الصّادق عليه السّلام از مشهورين اهل علم اخذ روايت نمودهاند چهار هزار نفر مىباشند ، از نقلهاى متضافره مىباشد .
و محقق در « مُعْتَبَر » گويد : به قدرى علم از امام جعفر بن محمد در علوم و فنون مختلفه انتشار يافته است كه عقلها را مىبرد . و قريب چهار هزار مرد از وى روايت كردهاند ، و از تعاليم او جمعى كثير از فقهاء أفاضل بروز كردهاند مانند زُرَارَة بن أعْيَن ، و دو برادرش : بُكَيْر و حُمْران ، و جميل بن صالح و جميل بن دُرَّاج ، و محمد بن مسلم ، و بُرَيدْ بن معاوية ، و دو هشام ، و أبوبصير ، و عبيدالله و محمد و عمران كه اين سه تن حَلَبى بودهاند ، و عبد الله بن سنان ، و أبو الصَّباح كِنانى و غيرهم از أعيان فضلاء - تا آخر گفتار محقّق حلّى .
و شهيد در « ذِكْرى » گويد : از رجال معروف امام جعفر صادق عليه السّلام كه معروفند چهار هزار مرد از اهل عراق و حجاز و خراسان و شام تدوين يافته است - تا آخر كلام شهيد . و مراد شهيد آن است كه : أسماء آنان در كتب « رجال » تدوين يافته است .
و محقّق در « معتبر » گويد : از جوابهاى مسائل او چهار صد كتاب تصنيف شده است ، از چهارصد مصَنِّف مختلف كه آنها را اصول نامگذارى كردهاند .
و مدرسهء حضرت در خانهء خودش در مدينه ، و در مسجد النَّبى ، و هر جا كه ميسور بود بر پا مىگرديده است .
هر كس از آفاق مختلفه در موسم حجّ و در غير موسم به مدينه وارد مىگشت