مىنمايند .
و رابعاً حقِّ كلمهء طيِّبه ، وجود و معنى و سِرِّ انسان مؤمن و متّصل به خداوند است ، و عقائد حَسَنه و صفات حميده و اخلاق و اعمال پسنديده نيز كلمات طيّبهاى مىباشند كه از آثار وجودى او بوده ، و به يك لحاظ مىتوان إجمالًا به جميعشان كلمات طَيِّبات گفت . و برعكس حقِّ كلمهء خبيثه ، وجود و معنى و سِرِّ انسان كافر و جاحِد و منافق و عَنود است ، و عقائد سيِّئه و صفات نكوهيده و اخلاق و اعمال ناشايسته نيز كلمات خبائثى هستند كه از آثار وى بوده ، و به يك لحاظ أيضاً مىتوان اجمالًا به جميعشان كلمات خبيثات گفت .
اينها رموز و اشاراتى بود كه به خوبى از متن مدلول آيه مباركه مىتوان استنتاج نمود ، و از آن بهرهور شد .
باز مىنگريم كه به همين موجودات عينيّه و كلمات الهيّه أيضاً تعبير به كتاب گرديده است . گوئى جميع عوالم ، كتاب حقِّ متعال مىباشد كه با دست قدرت و عظمت به رشتهء تحرير درآورده است . در قرآن كريم در مواضعى عديده مىيابيم كه از اين تعبير استفاده نموده ، و به موجودات تكوينيّه عنوان كتاب داده است .
البتّه فرقى در تعبير موجودات الهيّه به كلمه و به كتاب وجود دارد ، و آن اين است كه هر موجودى داراى دو وجهه و دو جنبه مىباشد : وجههء حقِّى و وجههء خلقى ، و به تعبير دگر وجههء رَبِّى و وجههء عَبْدى ، و به تعبير دگر وجههء امرى و عالم الأمرى و وجههء عالم الخَلْقى ، و به تعبير دگر وجههء ملكوتى و وجههء مُلكى ، و به تعبير دگر از جهت صدور و قيام او به ذات مبدأ متعال و از جهت قبول خويشتن .
به موجودات تكوينيّه از جهت اوَّل ، كلمه اطلاق مىگردد و از جهت دوم ، كتاب . چون اوّل از جهت قيام و صدور يعنى نشان دهندهء مبدأ متعال به واسطهء وجود خويشتن است ، و دوم قابليّت از جهت فيض ، و كثرت ماهوى ، و بروز و ظهور در عالم خارج مىباشد .
سخن مرحوم كمپانى در فرق ميان كلمه و كتاب الهى
مرحوم آية الله شيخ محمّد حسين اصفهانى غروى در منظومهء حكمت خود