شيعه بوده است . در بلدهء قم به مقدارى كه از شمارش و حساب بيرون مىباشد راويان شيعه ، و به مقدار بسيارى از مؤلّفين در علم حديث و در ساير فنون علم مجتمع بودهاند .
و در سامرّاء و اطراف مجاور سامرّاء به قدرى شيعه زياد بوده است كه به مقدار معتنابهى بالغ مىگرديده است . و در بلدهء بغداد خلق كثيرى شيعه بودهاند . شهر مَدائن در آن عصر معمور و آباد بوده است و تشيّع در آن داراى قِدْحِ مُعَلَّى « 1 » بوده است ، و پيوسته مواصلات ميان شيعيان آنجا و ميان امام ، متوالى و مُرَتَّب بوده است ، و شايد سلمان فارسى اوّلين واضع حَجَر تشيّع در آنجا بوده است ، و روى آن حَجَر بوده است كه حُذَيْفَة بن يَمان بناى تشيّع كرده است .
و اما از كوفهء آن عصر چيزى مپرس . كوفه در آن عصر ، و ما قبل از آن ، و ما بعد از
هامش
( 1 ) قِدْح با كسرهء قاف و سكون دال عبارت است از تيرى كه پرتاب مىكنند پيش از آنكه تراشيده و تسويه گردد . و به تير مَيْسر ( قمار ) نيز قِدْح گويند . و معلَّى عبارت است از هفتمين تير از سهام ميسر قمار كه از همه داراى برد بيشترى بوده است . در زمان جاهليت نوعى از قمار بود كه بدان أزلام مىگفتند و آن بدين گونه بود كه شترى را به قيمت خود مىخريدند و آن را به قمار مىگذاردند بدين طريق كه هشت نفر براى قمار مجتمع مىشدند و هشت چوبهء تير را در ظرفى مىنهادند و روى يكى مىنوشتند : يك سهم و روى دگرى دو سهم و همين طور تا روى هفتمين مىنوشتند هفت سهم و هر يك از اينها اسم خاصى را دارا بود مثلًا نام هفتمى از آنها مُعَلَّى بود ، و روى هشتمين مىنوشتند : بدون سهم . آنگاه اين شتر را به 28 سهم تقسيم مىنمودند . يعنى به 7 سهمى و 6 سهمى و 5 سهمى تا يك سهمى كه مجموعاً 28 سهم مىگردد . هشت تن قمارباز مىآمدند بر سر آن ظرف و چوبههاى تير را بر مىداشتند . آن چوبهاى كه بر روى آن عدد يك نوشته بود يك سهم را مىبرد و آن كه بر روى آن عدد دو نوشته بود دو سهم را مىبرد . و همين طور آن كس كه عدد 7 را بر مىداشت 7 سهم از شتر را مىبرد كه بزرگترين سهم بوده است . و آن كس كه چوبهء بدون سهم را بر مىداشت بازندهء در اين قمار بود و مىبايست به تنهائى تمام قيمت شتر را بپردازد . و در اين نوع قمار هفت نفر برنده بودهاند به سهامهاى متفاوت و يك نفر بازنده بود . و چون بالاترين بُرْد براى هفت سهمى بوده است لهذا اين مثال قِدْح مُعَلَّى در عرب براى صاحب نصيب أعظم استعمال مىشود و مرحوم مظفر در اين عبارت مىفرمايد : نصيب أتمّ و أكمل در تشيّع نصيب اهل مدائن دست پروردهء سلمان فارسى و حذيفه بوده است .