ضخيم ، و مدار شيعه بر گرد اين آسيا دوران مىكند ، چرا كه در جوامع حديث از آن كاملتر وجود ندارد . علّامهء نورى كتابى در احوال علّامهء مجلسى نگاشته و آن را « الفَيْضُ القُدْسِىُّ فِى أحْوَالِ المجلسى » نام نهاده است و با « بحار الانوار » مكرّراً در ايران به طبع رسيده است .
2 - محمد بن مرتضى بن محمود مَدْعُوّ به محسن كاشانى شيخ محدّث علّامهء متبحّر در معقول و منقول مُلَقَّب به فَيْض . وى داراى كتاب « الوَافِى فى علم الحديث » در چهارده جزء ، هر جزئى كتابى است عليحده . در اين كتاب ، احاديث مذكوره در كتب أربعه را كه در اصول و فروع و سنن و احكام مىباشد ، در يك جا گرد آورده است . او داراى دويست مُصَنَّف در فنون علم است . هشتاد و چهار سال عمر كرد ، و در سنهء 1091 وفات يافت .
3 - محمد بن الحسن حُرّ شامِى عامِلى مَشْغَرى شيخ الشُّيوخ در حديث مىباشد . صاحب كتاب « تفصيل وسائل الشِّيعة الى تحصيل أحاديث الشَّريعة » « 1 » بر ترتيب كتب فقهيّه . اين كتاب از نافعترين جوامع حديث شيعه است كه آن را از هشتاد كتاب كه در نزد وى موجود بوده است ، و از هفتاد كتاب ديگر با واسطه نقل كرده است . اين كتاب مكرّراً در ايران به حِلْيهء طبع آراسته گرديده است ، و آسياى شيعه امروز بر حول آن در چرخش مىباشد . شيخ حرّ در شهر رجب از سنهء 1033 متولّد گرديد و در طوس از بلاد خراسان در سنهء 1104 ارتحال يافته است .
علّامه ثقةُ الإسلام حسين بن علّامهء نورى آنچه را كه از صاحب « وسائل » فوت شده بود ، بر طبق همان ابواب وسائل جمع كرده ، و به نام « مُسْتَدْرَك الوسَائل و مُسْتَنْبَطُ المسائل » ناميده است ، از جهت حجم و ضخامت به قدر خود كتاب وسائل مىباشد . اين كتاب أعظم مُصَنَّف در احاديث مذهب به شمار مىآيد ، و در سنهء 1319 از آن فارغ گرديده است ، و در غَرىّ ( نجف اشرف ) در بيست و هشتم
هامش
( 1 ) اسم كتاب اين طور است : « تفصيل وسائل الشِّيعة إلى تحصيل مسائل الشَّريعة » .