[ نقل ابن نديم و عبد الرحمن مرشدى بعضى از ادعيّهء صحيفه را ]
گويد : سيّد محمّد بن على بن حيدر موسوى در كتاب « تَنْبيه و سَنِ الْعَيْن » در حقّ صحيفهء كامله مىگويد : اين همان صحيفهء مشهورهاى است كه در دست مردم بسيار يافت مىشود ، وَ فِيهَا مِنَ الْبَلَاغَةِ وَ الإخْباتِ « 1 » مَا يَقَعُ عَنْ مُعَارَضَتِهِ بِمَا يُقَارِبُهُ إلْيَاسُ . « در آن از بلاغت و از دلبستگى و گرايش و اطمينان و تخشّع به سوى خداوند متعال و انكسار و شكستگى در مقابل او چيزهايى است كه الياس پيامبر از معارضه به آوردن چيزى نزديك به آن ( نه عين آن ) سقوط مىكند و از پا در مىآيد . »
زيديّه و اماميّه آن را از رجالشان روايت نمودهاند ، و ابن حَمْدُون نديم در تذكرهء عظيمهء مشهورهاش در ميان علماء و ادباء از اهل سنّت و غيرهم بعضى از أدعيهء آن را ذكر كرده است .
و شيخ عبد الرّحمن مُرشدى در مصنَّف خود كه آن را « بَرَاعَةُ الاسْتِهْلال » اسم گذارده است ، دعاى رؤيت هلال را از آن نقل نموده است . - انتهى كلام صاحب « تنبيه وَ سَنِ الْعَيْن » .
در اينجا مرحوم محدّث مىفرمايد : ابن حمدون نديم ، محمّد بن حسن بغدادى كاتب متوفّى در سنهء 563 يا در سنهء 608 است ، و عبد الرّحمن مرشدى ، ابن عيسى حَنَفى مُفْتى در مكّه و مقتول در سنهء 1037 مىباشد . « 2 »
ابن شهرآشوب گويد : غزالى مىگويد : اوّلين كتابى كه در اسلام تصنيف گرديده است كتاب ابن جُرَيْح بوده است در آثار ، و « حروف التّفاسير » از مجاهد و عطاء در مكّه ، پس از آن كتاب مَعْمَر بن راشد صَنْعانى در يَمَن ، سپس كتاب « مُوَطَّأ » در مدينه تأليف مالك بن انس ، بعداً « جامع » سُفيان ثَوْرى .
و ليكن صحيح آن است كه : اوّلين كسى كه تصنيف نمود در اسلام ، امير المؤمنين عليهِالسّلام بود كه كتاب الله جلّ جلاله را جمع نمود ، پس از وى سلمان فارسى رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُ ، و
هامش
( 1 ) الإخباتُ الى الله : الاطمئنان اليه تعالى و التَّخشّع أمامه .
( 2 ) « سفينة البحار » ، ج 2 ص 16 مادّهء ص ح ف .