نازك ، يك گونه خلقت الهى است . حضرت امام حسن عليه السّلام و حضرت امام حسين عليه السّلام هر دو شبيه به پيغمبر بودند امّا حضرت امام حسن از سر و صورت تا كمر ، و حضرت امام حسين از كمر به پائين . بعضى از أئمّه سپيد چهره بودند ، چون حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام ، و بعضى سبزه تند مايل به سياهى چون حضرت جواد الأئمّه عليه السّلام . زيرا مادر آن حضرت كنيزى سياه چهره بود از اهالى نَوْبَه ( يكى از نواحى آفريقا ) . « 1 »
و همچنين در قد و قامت متفاوت بودند ، و در وزن و سنگينى بدن مختلف بودند . حضرت سجّاد به قدرى لاغر بودند كه در مواقع عبادت كه از خود مىرفتند ، باد آن حضرت را تكان مىداد و حضرت باقر فربه و سمين بودند به طورى كه در بعضى از مواقع گرما كه مىخواستند براى زراعت بيرون روند ناچار بودند به دو غلام تكيه زنند . و همچنين در ساير جهات اختلافات طبعى و طبيعى كه بى شمار است .
در اينجا چه مىگوئيد ؟ ! آيا مىگوئيد : ميزانْ سپيد بودن بدن است چون رسول الله ؟ و بنابراين از أمير المؤمنين كه گندمگون بود و از سائر أئمّهء گندمگون نبايد پيروى كرد ، و آنها را امام دانست ، چون سفيد چهره نبوده اند ؟ ! آيا ميزانْ فربهى است ؟ بنابراين حضرت سجّاد از صفّ بايد بر كنار شود . و يا ميزان هُزال و لاغرى است ؟ و بنابراين حضرت باقر از صف بر كنار روند ، و يا ميزان متوسّط بودن است ، مانند حضرت امام رضا عليه السّلام ، و بنابراين هر دو امام سجّاد و باقر بايد بر كنار گردند ؟ !
هامش
( 1 ) در « منتهى الآمال » طبع رحلى علميّهء اسلاميّه ج 2 ص 217 و ص 218 آورده است : والدهء ماجدهء آنحضرت امّ ولدى بود كه او را سَبيكه مىگفتند و حضرت امام رضا عليه السّلام او را خيزران ناميد و آن معظّمه از اهل نوبه بود و از اهل بيت ماريهء قبطيّه مادر ابراهيم پسر حضرت رسول الله صلى الله عليه و آله بود . و آن مخدّره از أفضل زنهاى زمان خود بود ، و اشاره فرمود به او حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلّم در قول خود : بأبى ابنُ خِيَرَةِ الإمَاءِ النّوبيّةِ الطَّيِّبَة . « پدرم به قربان پسر بهترين كنيزان باد كه از اهل نوبه و پاكيزه است . »