كند ، و آن طور كه سزاوار جهاد خداوندى است در راه خدا جهاد نمايد ، و از رعاياى خود مشكلات و گزند و دشمن را دفع كند ، و از حريم خود آنچه مناسب با حرم او نيست به دور بيفكند ! »
حضرت پس از آنكه مفصّلاً جواب او را دادند ، در آخر مىفرمايند :
أعُوذُ بِاللهِ مِنْ إمَامٍ ضَلَّ عَنْ وَقْتِهِ ، فَكَانَ التَّابِعُ فِيهِ أعْلَمَ مِنَ الْمَتْبُوعِ .
أ تُرِيدُ يَا أخِى أنْ تُحْيِىَ مِلَّةَ قَوْمٍ قَدْ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللهِ وَ عَصَوْا رَسُولَهُ وَ اتَّبَعُوا أهْوَاءَهُمْ بِغَيْرِ هُدًى مِنَ اللهِ ، وَ ادَّعَوُا الْخِلَافَةَ بِلَا بُرْهَانٍ مِنَ اللهِ ، وَ لَا عَهْدٍ مِنْ رَسُولِهِ ؟ !
اعِيذُكَ بِاللهِ يَا أخِى أنْ تَكُونَ غَداً الْمَصْلُوبَ بِالْكُنَاسَةِ ، ثُمَّ ارْفَضَّتْ « 1 » عَيْنَاهُ وَ سَالَتْ دُمُوعُهُ . ثُمَّ قَالَ : اللهُ بَيْنَنَا وَ بَيْنَ مَنْ هَتَكَ سِتْرَنَا ، وَ جَحَدَنَا حَقَّنَا ، وَ أفْشَى سِرَّنَا ، وَ نَسَبَنَا إلَى غَيْرِ جَدِّنَا ، وَ قَالَ فِينَا مَا لَمْ نَقُلْهُ فِى أنْفُسِنَا ! « 2 » ، « 3 »
« پناه مىبرم به خداوند از امام و پيشوائى كه موقعيّت و وقت خود را نشناسد ، و بنابراين در آن وقت و موقعيّت ، پيرو و تابع ، أعلم از پيشوا و متبوع باشد !
هامش
( 1 ) ارْفَضَّ الدَّمْعُ ارفضاضاً : سال و ترشّش . يقال : ارفَضَّ عرقاً و الجرحُ سال قيحه . ( أقرب الموارد )
( 2 ) « اصول كافى » ، ج 1 ص 356 و ص 357 .
( 3 ) از اين روايت به خوبى روشن مىشود كه : زيد از بَدْوِ امر روحيّهاش روحيهء خروج بوده است ، و حتّى در زمان امامت برادرش در اين صَدَد بوده است . چون وفات حضرت امام محمد باقر عليهالسّلام در عصر هشام بن عبد الملك : متصدّى مقام خلافت از بنى اميّه در 7 ذوالحجّة الحرام سنهء 114 بنا بر روايت محدّث قمى در « منتهى الآمال » بوده است و شهادت زيد بنا بر روايت « عيون أخبار الرّضا » روز جمعه سوم شهر صفر المظفر سنهء 121 بوده است . بنابراين ميان شهادت اين دو بزرگوار شش سال و دو ماه فاصله بوده است . و قبل از اين زمان ، زيد ارادهء خروج داشته است و بر اين معنى نيز صراحت دارد عبارت يحيى به متوكّل بن هارون كه در مقدمهء صحيفهء سجّاديه آمده است كه او گفت : قد كان عمّى محمد بن على أشار على أبى به ترك الخروج و عرفه إنْ هو خرج و فارق المدينة ما يكون إليه مصير أمره . « عموى من : محمد بن على به پدرم اشاره به ترك خروج نمود و وى را آگاه ساخت از آنكه اگر خروج كند و از مدينه بيرون رود ، عاقبت كار او به كجا مىانجامد . »