خود مجموع چيست ؟
1 - الإمام زيْد : زيد بن على زين العابدين بن الحسين بن على بن أبيطالب رضى الله عنهم جميعاً ، مىباشد .
امام زيد در حدود سنهء ( 80 ه ) متولّد گشت . و در خاندانى معروف به علم و جهاد نشأت يافت .
وى علم را از پدرش فرا گرفت و سپس از برادرش : محمّد الْبَاقِر كه تمام علماء بر منزلت علميّهء رفيعهء او گواهى دادهاند ؛ همانطور كه از بزرگان تابعين در مدينه حديث شنيد و ميان حجاز و عراق مسافرت مىكرد .
امام زيد به كمال علمى خود رسيد ، تا اينكه اهل علم به فضل او و علم او شهادت دادند .
چون از جعفر الصادق از عمويش : زيد سؤال شد ، گفت : كَانَ وَ اللهِ أقْرَأنَا لِكِتَابِ اللهِ ، وَ أفْقَهَنَا فِى دِينِ اللهِ ، وَ أوْصَلَنَا لِلرَّحِمِ ! وَ اللهِ مَا تُرِكَ فِينَا لِدُنْياً وَ لَا لآخِرَةٍ مِثْلُهُ « 1 » .
« قسم به خداوند كه از همهء ما به قرائت كتاب خدا ماهرتر بود ، و در دين خدا از همهء ما فقيهتر بود ، و دربارهء رحم و خويشاوندان ، از همهء ما رسيدگى و صلهاش افزونتر بود ! و قسم به خدا نه براى دنياى ما و نه براى آخرت ما مثل او كسى باقى نمانده است ! »
و شَعْبى گويد : مَا وَلَدَتِ النِّسَاءُ أفْضَلَ مِنْ زَيْدِ بْنِ عَلِىٍّ وَ لَا أفْقَهَ وَ لَا أشْجَعَ وَ لَا أزْهَد . « 2 »
« زنان ، با فضيلتتر و فقيهتر و شجاعتر و زاهدتر از زيد بن على را نزائيدهاند . »
و چون از باقر دربارهء برادرش زيد پرسيده شد ، گفت : إنَّ زَيْداً اعْطِىَ مِنَ الْعِلْمِ بَسْطَةً . « 3 »
« حقّاً و تحقيقاً به زيد ، دانشى گسترده و پهناور داده شده است
هامش
( 1 و 2 و 3 ) « مقدمهء مسند زيد » ترجمهء زيد ص 2 و ما بعد آن .