زيد بن على بن الحسين بن على أبيطالب ( عليهم السلام ) داراى كتاب قرائت امير المؤمنين عليه السّلام مىباشد كه آن را عمر بن موسى رجهى زيدى از وى روايت نموده است . و زيد از پدرش صحيفهء كامله را روايت مىكند كه آن را حضرت سجاد بر او املاء كرد .
و شهادت زيد در سنهء يكصد و بيست و دو بوده است . « 1 »
زيد مردى عالم و زاهد و عابد و بى اعتنا به زخارف دنيا و شجاع و أبىّ النَّفس و سَخى و اهل بذل و ايثار و قارى قرآن بود ، و از حضرت باقر العلوم عليه السّلام كه برادر بزرگ او بودند اگر بگذريم به فضل و علم و حكمت و مَجْد و كرامت و سؤدد و عُلُوِّ مقام و منزلت او كسى يافت نمىشد ، نه در بنى هاشم و نه در غير ايشان .
دوست و دشمن به فضل و علم و اصالت و نبوغ وى معترف بوده ، و حتى در ميان اهل خلاف و عامّه ، وى را به تكريم و تمجيد ياد مىكنند .
شيخ محمد ابو زُهْرَه عالم بزرگ معاصر مصرى يكى از مؤلّفاتش را اختصاص به او داده است و كتابى قطور به عنوان : « الإمام زَيْد » ( حياته و عصره و آراؤه ) تدوين نموده است .
او در اوّل مقدّمهاش بر اين كتاب به عنوان تمهيد فقط دو عبارت از زيد حكايت مىكند ، و پس از آن دست به شرح و تفصيل دربارهء حيات او و عصر او و افكار و شهادت او مىزند :
1 - زيد بن على چون براى جهاد خروج كرد ، اصحابش را بدين گونه مخاطب ساخت :
إنِّى أدْعُو إلَى كِتَابِ اللهِ وَ سُنَّةِ نَبِيِّهِ وَ إحْيَاءِ السُّنَنِ وَ إمَاتَةِ الْبِدَعِ ! فَإنْ تَسْمَعُوا يَكُنْ خَيْراً لَكُمْ وَ لِى ، وَ إنْ تَأْبَوْا فَلَسْتُ عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ ! « 2 »
« حقّاً و تحقيقاً من شما را فرا مىخوانم به كتاب خدا ، و سنّت پيغمبرش ، و زنده
هامش
( 1 ) « تأسيس الشّيعة لعلوم الاسلام » ، ص 285 .
( 2 ) « تاريخ ابن كثير » ، ج 9 ، ص 330 .