آمده است . و از اين قبيل است كلامشان كه مىگويند : مَنْ كَانَ آمِراً بِالْمَعْرُوفِ فَلْيَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ يعنى « كسى كه امر به خير مىكند بايد با رفق امر نمايد و به قدرى كه بدان نياز مىباشد امر نمايد . »
و در « مجمع البحرين » گويد : آيه قرآن :
إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ
« 1 »
؛
معروف اسمى است كه جميع آنچه را كه از طاعت خدا شمرده شده است شامل مىگردد ، و هر چيزى كه موجب تقرّب به سوى اوست ، و احسان به مردم است ، و هر چيزى كه شرع ، ما را به انجام آن از مُحَسَّنات فراخوانده است و از مُقَبَّحات منع نموده است .
و اگر مىخواهى بگو : معروف ، اسمى است براى هر فعلى كه حُسنِ آن در شرع شناخته شده است و نيز در عقل جائى كه در آن شرع ردّى و نزاعى ندارد .
و قول خداوند تعالى :
فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
« 2 » يعنى با معاشرت نيكو و انفاق مناسب زنها را پاسدارى و نگاهدارى كنيد ،
أَوْ فارِقُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ
« 3 » يعنى با نيكوئى آنان را ترك كنيد تا از عدّهء طلاق خارج شوند و از شما جدا گردند . و اين كار بدون عنوان معروف صورت نپذيرد به اينكه مرد در عدّه رجوع كند ، و سپس او را طلاق دهد تا زمان عدّه دراز گردد ، و اين عمل را به قصد ضرر و آزار زن انجام دهد . اين عمل عمل معروف نمىباشد .
و كلام خدا :
إِلَّا أَنْ تَقُولُوا قَوْلًا مَعْرُوفاً
« 4 » گفته شده است : مراد تعرّض براى خِطبه كردن اوست .
و كلام خدا :
فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ
« 5 » يعنى به مقدارى كه سدّ حاجت كند ، و برداشت قوت و خوراك داخل در معروف است . و منظور ، شخص وصىّ و قيّم در اموال يتيمان است به مقدارى كه در امورشان صلاح به عمل آورده شود .
هامش
( 1 ) آيه 114 از سوره 4 : نساء .
( 2 و 3 ) آيه 2 از سوره 65 : طلاق .
( 4 ) آيه 235 از سوره 2 : بقره .
( 5 ) آيه 6 از سوره 4 : نساء .