مىگويد :
وَ قُلْنَ قَوْلًا مَعْرُوفاً
« 1 » « و شما زنان گفتار پسنديدهاى بگوئيد . »
و از اينجاست كه به ميانه روى در بذل و بخشش ، معروف گفته شده است ، چرا كه در عقل و شرع مستحسن به حساب آمده ، مثل آيه :
وَ مَنْ كانَ فَقِيراً فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ .
« 2 » « و كسى كه فقير مىباشد از أولياى ايتام مىتواند از اموال آنان به قدر پسنديده و شايسته بخورد و استفاده نمايد . »
و آيه :
وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ .
« 3 » « از براى زنهاى طلاق داده شده ، بايد به طور پسنديده ، متاعى را قرار دهند . » يعنى به طور اقتصاد و از روى احسان .
و مثل آيه :
قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَ مَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُها أَذىً
« 4 » « گفتار نيك و پسنديده و دعاى خير براى فقرا بهتر است از صدقهاى به آنان كه به دنبال آن آزار و منّت باشد . » يعنى رَدٌّ بِالْجَمِيلِ وَ دُعَاءٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ هَكَذَا .
و در « لسان العرب » گويد : معروف ضد منكَر و عرف ضدّ نُكْر است . أوْلاهُ عُرْفاً يعنى مَعْرُوفاً . و معروف و عارفه خلاف نُكْر است و عرف و معروف به معنى جود مىباشد . . .
و مَعْروف مانند عُرْف مىباشد و گفتار خداى تعالى :
وَ صاحِبْهُما فِي الدُّنْيا مَعْرُوفاً
« 5 » « با آن دو تا : پدر و مادر در دنيا به طور معروف همنشينى كن ! » يعنى مصاحب معروفى بوده باش .
زجّاج گويد : مراد از معروف در اينجا جميع افعال مستحسنه مىباشد .
و قول خداوند متعال :
وَ أْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ
« 6 » « در ميان خود ( در مورد شير
هامش
( 1 ) ذيل آيه 32 از سوره 33 : احزاب .
( 2 ) آيه 6 از سوره 4 : نساء .
( 3 ) آيه 241 از سوره 2 : بقره .
( 4 ) آيه 263 از سوره 2 : بقره .
( 5 ) آيه 15 از سوره 31 : لقمان .
( 6 ) آيه 6 از سوره 65 : طلاق .