مثلُ مَدْحِ الصِّدقِ و العَدْل و الإحسانِ و ذمِّ الْكِذبِ و الظّلم و الفسقِ و الفَساد .
و قِسْمٌ يشتمل على اصول العقائد المذكورة فى القرآنِ مثلُ التَّوحيدِ و الصِّفاتِ الإلَهيَّةِ و الرِّسالةِ و البَعْثِ و جَزَاء الأعمال .
و قسمٌ آخر يشتمل على أحكامٍ ؛ و قد اشترطوا فى أحاديث الاحكام صِحَّتَهَا . « 1 »
« و امّا سنّت ، پس آن بعد از قرآن مهمترين مصادر اسلام است . و جماعتى تجرّى كردند و آن را منكر شدند و تنها به قرآن اكتفا كردند ؛ و اين غلط است . چرا كه تفسير بسيارى از قرآن در سنّت از رسول الله صلى الله عليه و آله موجود است . پيامبر جوابگوى مسائل غامضه و مشتبهاتى بود كه براى امَّت رخ مىداد . در سنّت است كه رسول خدا آنها را مبيّن مىسازد و مشتبهات را روشن مىكند . و در سنّت است تاريخ اسلام و تاريخ اعمال صحابه و طريق تنفيذشان احكام قرآن را و كيفيّت عملشان به آن احكام .
زيرا از حديث در مىيابيم : چگونه رسول خدا و اصحابش به قرآن عمل كردند ؟ و چگونه در تأسيس و برپادارى حكومت شهرى و تمدّن اجتماعى بر مبادى و آئين اسلام پيروز گرديدند ؟ و اخبار پيغمبر و اصحاب او و وقايع و سرگذشتشان همه در حديث وارد شده است .
و دستهاى از احاديث اخلاقى و تهذيبى مىباشند كه محتوى بر حكم و آداب و نصايح هستند ، مانند مدح صدق و عدل و احسان و ذمّ كذب و ظلم و فسق و فساد .
و دستهاى مشتمل بر اصول عقائد مذكورهء در قرآنند مثل توحيد و صفات إلهيّه و رسالت و بعث و جزاى اعمال .
و دستهء ديگرى مشتمل است بر احكام ؛ و در احاديثِ احكام شرط نمودهاند صحّت آنها را . »
أحمد أمين بك همان دانشمند مطّلع و متضلّع و مشهور مصرى است كه كُتُب
هامش
( 1 ) « يوم الإسلام » نسخهء اصليّهء كامله ، ناشر مؤسّسهء الخانجى بمصر ، المكتب التجارى ببيروت ، مكتبهء المثنّى ببغداد ، ص 12 .