كه متوفّى در سنهء ( 90 ) مىباشد تقدّم دارد . « 1 »
و عالم خبير : سيّد محمّد صادق بحر العلوم در مقدّمهء كتاب سُلَيم بن قَيْس بدين حقيقت تصريح نمودهاند ، و عين عبارات ابن نديم در « فهرست » و قاضى بدر الدّين سبكى را نقل مىكنند ، و سپس اشاره به تقدّم تصنيف ابو رافع مىنمايند . « 2 »
مُحَمّد عَجّاج خطيب كه خود إصرارى تمام در تدوين حديث اهل سنّت دارد ، بدين امر خواهى نخواهى اعتراف نموده و مىگويد :
و نزد أبورافع غلام رسول أكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم ( كه ولادتش غير معلوم ، و وفاتش در سنهء 35 هجرى مىباشد ) « 3 » كتابى بوده است كه در آن استفتاح صلوة بوده است ؛ و آن را به أبو بكر بن عبد الرّحمن بن حارِث كه ( ولادتش غير معلوم ، و وفاتش در سنهء 94 هجرى بوده است و ) « 4 » يكى از فقهاى سَبْعه بوده است ردّ نموده است . « 5 »
[ تدوين اهل سنّت پس از دو قرن بوده است ]
آية الله سيّد حسن صدر تحت عنوان : تَقَدُّمُ الشّيعَةِ فى تَأسيسِ عُلومِ الْحَديث ؛ و در ذيل آن در عنوان : أوّلُ مَنْ جَمَعَ الْحَديثَ النَّبَوىَّ و در تحت آن عبارت : الصّحيفةُ الاولَى فى أوّلِ مَن جَمَعَ الحديثَ النَّبوىَّ فِى الإسْلامِ وَ دَوَّنَهُ ، را آورده و در آن أوّلين نفر أبو رافع را ذكر كرده ، و سپس دربارهء تأخّر اهل سُنَّت در تدوين و گردآورى حديث تا دو قرن ، بحثى مستدَلّ دارند ؛ و حتّى سيوطى را كه ميگويد : تدوين حديث در رأس قرن دوّم به امر عمر بن عبد العزيز به وجود آمده است شديداً ردّ مينمايند .
ايشان ميفرمايد : أبورافع غلام رسول الله صلى الله عليه و آله و سلّم اوّلين كس بوده است كه حديث را تدوين كرده است . و بعد از شرحى از تأخّر أهل سُنَّت ، دوباره برميگردند
هامش
( 1 ) كتاب « جَنَّة المأوى » تأليف شيخ محمّد حسين آل كاشف الغِطاء ، طبع تبريز ، سنهء 1380 هجرى قمرى ، تعليقهء سيّد محمّد على قاضى طباطبائى ، ص 156 و ص 157 .
( 2 ) كتاب سُلَيم ، طبع سوّم ، نجف اشرف ، ص 5 .
( 3 ) گفته شده است وفات او پس از قتل عثمان بوده است . و گفته شده است : در خلافت على بوده است . [ تعليقه
( 4 ) نظر كن به « الكفاية فى علم الرّواية » ص 330 . [ تعليقه ]
( 5 ) « السُّنّة قبل التّدوين » طبع دار الفكر ، ص 346 .