است :
خَطَبَنَا عَلِىٌّ على مِنْبَرٍ مِنْ آجُرٍ فَقَالَ : وَ اللهِ مَا عِنْدَنَا مِنْ كِتَابٍ يُقْرَأُ إلّا كِتَابُ اللهِ وَ مَا فِى هَذِهِ الصَّحِيفَةِ ، فَنَشَرَهَا فَإذَا فِيهَا : أسْنَانُ الإبِلِ ؛ وَ إذَا فِيهَا الْمَدِينَةُ حَرَمٌ مِنْ عَيْرٍ إلَى كَذَا ، فَمَنْ أحْدَثَ فِيهَا حَدَثاً فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللهِ . . . . وَ ذِمَّةُ الْمُسْلِمينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أدْنَاهُمْ فَمَنْ أخْفَرَ فَعَلَيْهِ . . .
وَ إذَا فِيهَا : مَنْ وَالَى قَوْماً بِغَيْرِ إذْنِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ . . .
( إلَّا أنَّهُ قَالَ ) : لَا يَقْبَلُ اللهُ مِنْهُ صَرْفاً وَ لَا عَدْلًا .
اينها مجموعهء احاديثى بود كه بخارى صاحب « صحيح » در اين مورد روايت نموده است ؛ و چون مضامين آنها با همديگر متشابه و مُفادشان قريب است لهذا ما از ذكر ترجمهء بسيارى از آنها خوددارى نموديم ؛ زيرا معانى آنها از همان روايات اوّلين كه نظاير و أشباه اينها بودند معلوم مىگردد .
[ گفتار ابو ريّه دربارهء صحيفهء ديات ]
سپس شيخ محمود أبُو رَيّه مىگويد : و روايات مسلم و صاحبان سُنَن به معنى روايات بخارى است . و مسلم تصريح كرده است به آنكه : دو حدِّ مدينه عَيْر و ثَوْر ( نام دو كوه ) مىباشند .
و حافظ ابن حَجَر در ضمن گفتارى بر حديث عَلى رضى الله عنه از طريق ابراهيم تَيْمى از پدرش گفته است : آن صحيفه تحقيقاً مشتمل بوده است بر جميع آنچه وارد شده است . به معنى آنكه هر شخص راوى از آن چيزى را روايت كرده است ؛ يا به جهت آنكه حال او اقتضاى ذكر آن را داشته است نه غير آن را ، و يا به جهت آنكه بعضى از راويان تمام آنچه را كه در آن بوده است به خاطر نسپرده و حفظ ننمودهاند ، و يا به جهت آنكه نشنيدهاند ؛ و بدون شكّ منقولات ايشان در اين مورد نقل به معنى است بدون التزام به لفظ ، و بدين سبب است كه در ألفاظشان اختلاف است ؛ و راويان نگفتهاند كه : حضرت اين صحيفه را به تمامى برايشان قرائت نموده ، يا از روى آن نوشتهاند ؛ بلكه ( عباراتشان دلالت دارد ) بر آنكه راوى آنچه را كه در آن بوده است ، يا بعضى از آن را از حفظ ذكر نموده است . و كسى كه همهء آن را يا بعضى از آن را