« المطالعات و المراجعات و الرُّدُود » « 1 » مىگويد : اوّل كسى كه حديث را در اسلام تدوين كرد پسر أبو رافع كاتب أمير المؤمنين عليه السّلام و خازن او بر بيت المال بوده است . و ليكن حقّ آن است كه : اوّل كسى كه تدوين حديث نمود ، خود أمير المؤمنين علىّ بن أبى طالب عليه السّلام بود همچنان كه خبر صحيفه در صحيحين ( صحيح بخارى و مسلم ) بر آن دلالت دارد . « 2 »
از جمله كلام أبُو رَيَّه بر صحيفهء أمير المؤمنين مطلبى است كه آن را از سيّد رشيد رضا نقل مىكند . او مىگويد : نَخْتِمُ هَذَا الْموضُوعَ بِكَلِمَةٍ قَيِّمَةٍ لِلْعَلَّامَةِ السَّيِّدِ رَشِيد رِضَا رَحِمَهُ اللهُ :
بعضى از خبرهاى واحد حجّت مىباشند بر كسى كه ثابت شود نزد او و دلش بدان مطمئنّ گردد ؛ امّا بر غير او حجّت نيست به طورى كه براى وى واجب العمل باشد . و به همين علّت صحابه جميع احاديثى را كه مىشنيدند و بدان دعوت مىشدند نمىنوشتند ؛ با آنكه ايشان دعوت مىكردند به متابعت قرآن و عمل به آن و به سنّت عمليّهء متَّبعهء مبيّنه كه قرآن را تفسير مىنمود ؛ مگر مقدار قليلى از بيان سنّت مانند صحيفهء على رضى الله عنه كه مشتمل بود بر بعضى احكام مانند ديه ، و آزاد كردن اسير ، و حرم قرار دادن براى مدينه مثل مكّه تا آخر . « 3 »
آرى أبُو رَيَّه حقّ دارد ، چرا كه اين روايات را از مصادر عامّه همچون بخارى و مسلم تخريج كرده است ؛ و عناد ايشان در حذف ، و تقطيع ، و تحريف ، و إسقاط حديث أمير المؤمنين عليه السّلام به پايهاى است كه امروزه بر احدى حتّى بر بسيارى از علماء با انصاف اهل سنّت پوشيده نيست .
[ روايات شيعه دربارهء صحيفهء ديات ]
اگر أبُو رَيَّه در اين مطالب به كتب شيعه مراجعه مىكرد ، به قدرى براى وى روشن بود كه كَالشَّمْسُ فِى السَّمَاء الضَّاحِيَةِ خودش بدين حقيقت اعتراف مىنمود .
هامش
( 1 ) ص 56 . [ تعليقه
( 2 ) « أضواء على السّنّة المحمديّة » ص 272 و ص 379 .
( 3 ) « أضواء على السّنّة المحمديّة » ص 272 و ص 379 .